Mỗi sự sống là một hồng ân của Thiên Chúa

Trong lời cầu nguyện, Đức Thánh Cha hướng về Thiên Chúa là “Chúa của sự sống”, Đấng tạo dựng con người trong tình yêu và mời gọi mỗi người sống trong sự viên mãn. Theo nhãn quan Kitô giáo, con người không được đánh giá dựa trên khả năng, sức khỏe hay sự hữu ích đối với xã hội, nhưng mang một phẩm giá bất khả xâm phạm vì được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa.

Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng mỗi con người là “một hồng ân thánh thiêng phản chiếu dung nhan Thiên Chúa”, từ giây phút đầu tiên của sự hiện hữu cho đến hơi thở cuối cùng của cuộc đời. Vì thế, ngài cầu xin cho nhân loại biết nhận ra và bảo vệ giá trị độc nhất của mỗi người, biết đón nhận sự sống cách vô điều kiện, chăm sóc những người yếu đuối và can đảm bảo vệ những người không có khả năng tự lên tiếng.

Lời cầu nguyện cũng là một lời xét mình khi Đức Thánh Cha xin Chúa tha thứ vì những lúc con người rơi vào sự thờ ơ, khi không còn nhìn thấy nơi tha nhân một người xứng đáng được yêu thương, hoặc khi để cho điều mà Đức Giáo hoàng Phanxicô từng gọi là “nền văn hóa loại bỏ” chi phối cách suy nghĩ và hành động. Theo quan điểm này, một xã hội có nguy cơ đánh mất nền tảng nhân bản khi chỉ coi trọng những người khỏe mạnh, thành công hoặc có khả năng đóng góp, trong khi xem những người yếu thế như một gánh nặng. Ngược lại, Tin Mừng mời gọi con người nhìn nhận giá trị của sự sống không dựa trên điều kiện bên ngoài, nhưng dựa trên chính phẩm giá được Thiên Chúa ban tặng.

Kết thúc lời cầu nguyện, Đức Thánh Cha xin cho Giáo hội trở thành “một ngôi nhà rộng mở, nơi mọi sự sống được đón nhận, nơi không ai cảm thấy mình không được mong muốn, và nơi phẩm giá luôn được tôn trọng và bảo vệ”.

Đây cũng là một lời mời gọi cụ thể dành cho cộng đoàn Kitô hữu: không chỉ bảo vệ sự sống bằng lời nói, nhưng bằng những hành động yêu thương, phục vụ và đồng hành với những người đang gặp khó khăn.

Từ lời cầu nguyện đến thực trạng của thế giới hôm nay

Ý cầu nguyện của Đức Thánh Cha được đưa ra trong một bối cảnh mà sự sống con người đang phải đối diện với nhiều thách đố nghiêm trọng.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm trên thế giới có khoảng 73 triệu ca phá thai được thực hiện. Bên cạnh đó, nhiều quốc gia đang tiếp tục tranh luận về vấn đề trợ tử và hỗ trợ tự tử, đặc biệt trong bối cảnh các xã hội đang đối diện với sự gia tăng dân số cao tuổi và những câu hỏi liên quan đến bệnh tật, đau khổ và sự lệ thuộc.

Không chỉ sự sống ở giai đoạn đầu bị đặt trước những thách thức, mà sự sống ở giai đoạn cuối đời cũng đang trở thành một vấn đề được quan tâm. Việc mở rộng các quy định liên quan đến trợ tử tại một số quốc gia đặt ra những câu hỏi sâu xa về cách xã hội nhìn nhận người bệnh, người già và những người cần sự chăm sóc lâu dài.

Ngoài ra, án tử hình vẫn tiếp tục được áp dụng tại nhiều nơi trên thế giới. Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế, trong năm 2025, ít nhất 2.707 vụ hành quyết đã được ghi nhận tại 17 quốc gia, tăng đáng kể so với năm trước và là con số cao nhất kể từ năm 1981.

Một thực trạng khác cũng đáng quan tâm là tình trạng bạo hành đối với người cao tuổi. Theo dữ liệu của WHO, trong năm 2024, cứ sáu người trên 60 tuổi thì có một người từng trải qua một hình thức bạo hành.

Những con số này cho thấy vấn đề bảo vệ sự sống không chỉ giới hạn trong một cuộc tranh luận riêng lẻ, nhưng liên quan đến toàn bộ cách thức mà con người xây dựng xã hội và đối xử với những thành viên yếu thế nhất.

Lời nhắc nhở của Đức Thánh Cha tại Tây Ban Nha

Trong chuyến tông du Tây Ban Nha vào tháng 6 năm 2026, khi gặp gỡ các thành viên Quốc hội nước này, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã trình bày rõ lập trường của ngài về phẩm giá con người.

Ngài đặt câu hỏi: nếu sự sống không còn được nhìn nhận như một giá trị nền tảng, thì tương lai của xã hội sẽ đi về đâu? Một cộng đồng có thể được gọi là công bằng hay không nếu để những trẻ em chưa chào đời, những người già, người bệnh, những người đang đau khổ trong thầm lặng hoặc những người hoàn toàn phụ thuộc vào sự chăm sóc của người khác bị đẩy ra bên lề?

Theo Đức Thánh Cha, việc bảo vệ sự sống “không phải là vấn đề của một đảng phái chính trị hay lợi ích riêng của một tôn giáo”, nhưng là một mục tiêu thuộc về nền văn minh nhân loại. Ngài nhấn mạnh rằng sự cao cả về đạo đức của một quốc gia được thể hiện trước hết qua khả năng đồng hành, bảo vệ và yêu thương những con người mong manh nhất. Khi xã hội đánh mất sự nhạy cảm trước những người yếu thế, thì chính ý nghĩa sâu xa của luật pháp – đó là phục vụ và bảo vệ con người – cũng có nguy cơ bị suy giảm.

Lời kêu gọi của Đức Thánh Cha vì thế không chỉ hướng đến các nhà lập pháp hay những người có trách nhiệm trong xã hội, nhưng đến từng người: hãy thay đổi cách nhìn về sự sống, để mỗi người trở thành một người bảo vệ phẩm giá con người trong môi trường sống của mình.

Cuộc tranh luận về phá thai tại châu Âu và lập trường của Liechtenstein

Trong những thập niên gần đây, phá thai tiếp tục là một trong những vấn đề gây nhiều tranh luận tại châu Âu. Mặc dù phần lớn các quốc gia đã hợp pháp hóa phá thai trong những giới hạn khác nhau, cách tiếp cận của từng nước vẫn rất đa dạng, tùy thuộc vào lịch sử, văn hóa, tôn giáo và quan điểm đạo đức của xã hội. Một số quốc gia duy trì những quy định nghiêm ngặt nhằm bảo vệ sự sống thai nhi, trong khi những quốc gia khác mở rộng quyền tiếp cận phá thai như một phần của chính sách về quyền sinh sản.

Đối với Giáo hội Công giáo, vấn đề này được đặt trong cái nhìn rộng hơn về phẩm giá con người. Giáo hội khẳng định rằng sự sống là một hồng ân thiêng liêng cần được bảo vệ từ khi bắt đầu hình thành cho đến khi kết thúc tự nhiên. Vì thế, việc bảo vệ thai nhi không tách rời khỏi trách nhiệm bảo vệ những người yếu thế khác trong xã hội.

Trong bối cảnh đó, trường hợp của Công quốc Liechtenstein nhận được sự quan tâm đặc biệt, bởi đây là một trong số ít các quốc gia châu Âu mà nguyên thủ quốc gia vẫn còn giữ quyền lực hiến định đáng kể đối với tiến trình lập pháp.

Hiện nay, Liechtenstein chỉ cho phép phá thai trong những trường hợp rất giới hạn, như khi tính mạng hoặc sức khỏe người mẹ bị đe dọa nghiêm trọng, hoặc khi thai kỳ là hậu quả của một tội phạm tình dục. Một đề xuất mới đang được xem xét nhằm cho phép phá thai trong mười hai tuần đầu của thai kỳ.

Trước khả năng thay đổi luật, Thái tử Alois von Liechtenstein, người đang giữ vai trò Nhiếp chính của Công quốc, tuyên bố rằng ông sẽ sử dụng quyền phủ quyết nếu dự luật được Quốc hội thông qua.

Trong cuộc phỏng vấn với báo Liechtensteiner Vaterland, Thái tử Alois, một người Công giáo thực hành đức tin, khẳng định rằng việc bảo vệ sự sống chưa chào đời là một giá trị xã hội và đạo đức nền tảng. Theo ông, dự luật chưa bảo đảm đầy đủ việc bảo vệ quyền sống của thai nhi.

Lập trường của Thái tử Alois không chỉ xuất phát từ vai trò của ông trong tư cách nguyên thủ quốc gia, nhưng còn gắn liền với xác tín cá nhân về trách nhiệm bảo vệ những người không thể tự lên tiếng cho chính mình. Đối với ông, việc bảo vệ thai nhi không chỉ là một vấn đề tôn giáo, nhưng còn liên quan đến cách một xã hội nhìn nhận giá trị của con người ngay từ giai đoạn mong manh nhất của sự sống.

Đây không phải là lần đầu tiên Thái tử Alois can dự vào vấn đề này. Năm 2011, một sáng kiến tương tự nhằm hợp pháp hóa phá thai trong mười hai tuần đầu của thai kỳ cũng từng được đưa ra. Khi đó, ông tuyên bố sẽ phủ quyết nếu đề xuất được thông qua. Tuy nhiên, trong cuộc trưng cầu dân ý tháng 9 năm đó, 52,3% cử tri Liechtenstein đã bác bỏ đề xuất.

Sự kiện này cho thấy vấn đề phá thai tại Liechtenstein không chỉ là một cuộc tranh luận pháp lý, nhưng còn là một vấn đề liên quan đến những giá trị nền tảng mà xã hội muốn duy trì.

Sau những tranh luận xoay quanh vai trò của Hoàng gia, năm 2012 người dân Liechtenstein một lần nữa được hỏi liệu có nên giới hạn quyền lực của Hoàng thân hay không. Kết quả rất rõ ràng: hơn ba phần tư cử tri ủng hộ việc duy trì quyền hạn hiến định của Hoàng gia.

Những quốc gia duy trì luật phá thai nghiêm ngặt

Ngoài Liechtenstein, một số quốc gia châu Âu khác vẫn duy trì những giới hạn đáng kể đối với việc phá thai.

Malta là quốc gia có luật phá thai nghiêm ngặt nhất tại châu Âu. Trong nhiều thập niên, nước này cấm phá thai trong mọi trường hợp. Năm 2023, luật được điều chỉnh nhưng chỉ cho phép một ngoại lệ rất giới hạn trong trường hợp tính mạng người mẹ gặp nguy hiểm và thai nhi không còn khả năng sống. Tại Malta, các cuộc tranh luận giữa những nhóm ủng hộ mở rộng quyền phá thai và các tổ chức bảo vệ sự sống vẫn tiếp tục diễn ra.

Ba Lan cũng duy trì một trong những hệ thống pháp luật hạn chế nhất tại châu Âu. Sau phán quyết của Tòa án Hiến pháp năm 2020, phá thai chỉ được phép trong trường hợp tính mạng hoặc sức khỏe người mẹ bị đe dọa, hoặc thai kỳ là hậu quả của hành vi hiếp dâm hay loạn luân.

Andorra, một công quốc nhỏ khác có truyền thống Công giáo lâu đời, hiện vẫn cấm phá thai trong mọi trường hợp, dù đang có những cuộc thảo luận nhằm thay đổi luật.

Những trường hợp này cho thấy châu Âu không có một cách tiếp cận duy nhất đối với vấn đề phá thai. Đằng sau những cuộc tranh luận pháp lý là những câu hỏi sâu xa hơn về cách xã hội hiểu về sự sống, quyền con người và trách nhiệm của cộng đồng đối với những người yếu thế nhất.

Những thay đổi nhưng vẫn còn nhiều tranh luận

Ở một số quốc gia khác, phá thai được cho phép nhưng đi kèm với những điều kiện nhất định.

Tại Hungary, phá thai hợp pháp trong một số hoàn cảnh, nhưng từ năm 2022, phụ nữ muốn thực hiện phá thai phải được cung cấp thông tin về sự sống của thai nhi, trong đó có việc nghe nhịp tim thai.

Tại Slovakia, phá thai được phép trong giai đoạn đầu của thai kỳ nhưng phải tuân thủ các yêu cầu hành chính và thời gian chờ.

Tại Monaco, phá thai chỉ được cho phép trong những trường hợp giới hạn như nguy hiểm đối với sức khỏe người mẹ, thai kỳ do tội phạm tình dục hoặc một số bất thường nghiêm trọng của thai nhi. Năm 2025, dù Quốc hội thông qua một dự luật mở rộng việc phi hình sự hóa phá thai, Hoàng thân Alberto II đã không ký ban hành đạo luật này.

Hoàng thân Monaco giải thích rằng quyết định của ông gắn liền với truyền thống lịch sử và bản sắc hiến pháp của Công quốc, vốn có mối liên hệ lâu đời với nền văn hóa Công giáo.

Những diễn biến trên cho thấy cuộc tranh luận về phá thai tại châu Âu vẫn chưa kết thúc. Đây không chỉ là vấn đề của luật pháp, nhưng còn là cuộc đối thoại sâu rộng về ý nghĩa của sự sống con người và trách nhiệm của xã hội trước những người dễ bị tổn thương nhất.

Bảo vệ sự sống là một sứ mạng của tình yêu

Ý cầu nguyện tháng 7 của Đức Thánh Cha Lêô XIV không chỉ được hiểu như một lời nhắc nhở trước những tranh luận xã hội liên quan đến phá thai, trợ tử hay án tử hình. Sâu xa hơn, đây là lời mời gọi toàn thể Giáo hội và mọi người thiện chí tái khám phá vẻ đẹp và phẩm giá của sự sống con người trong ánh sáng của tình yêu Thiên Chúa.

Đối với Giáo hội Công giáo, việc bảo vệ sự sống không bắt nguồn trước hết từ một lập trường chính trị hay một chương trình xã hội, nhưng từ xác tín nền tảng rằng sự sống là một hồng ân đến từ Thiên Chúa. Vì được Thiên Chúa tạo dựng và yêu thương, mỗi con người đều mang một giá trị không thể bị thay thế, dù họ đang ở bất kỳ hoàn cảnh nào: một thai nhi chưa chào đời, một người già yếu, một người bệnh tật, một người khuyết tật hay một người đang ở trong những giây phút cuối cùng của cuộc đời.

Trong lời cầu nguyện tháng 7, Đức Thánh Cha nhấn mạnh đến việc “đón nhận sự sống cách vô điều kiện”. Đây là một điểm quan trọng trong giáo huấn của Giáo hội: sự sống không cần phải chứng minh giá trị của mình bằng thành công, khả năng lao động hay sự độc lập. Con người có phẩm giá không phải vì họ làm được điều gì đó, nhưng vì chính họ là một con người.

Chính vì thế, một xã hội thực sự nhân văn không chỉ được đánh giá qua mức độ phát triển kinh tế hay những tiến bộ khoa học kỹ thuật, nhưng còn qua cách xã hội ấy đối xử với những người yếu thế nhất.

Lời mời gọi dành cho các tín hữu hôm nay

Ý cầu nguyện tháng 7 không chỉ dành cho những cuộc thảo luận ở cấp độ quốc gia hay quốc tế. Đức Thánh Cha mời gọi mỗi tín hữu tự hỏi: tôi đang nhìn nhận và đối xử với sự sống xung quanh tôi như thế nào?

Bảo vệ sự sống có thể bắt đầu từ những điều rất đơn giản: biết quan tâm đến một người đang cô đơn, dành thời gian cho một người già trong gia đình, nâng đỡ một người mẹ đang gặp khó khăn, bảo vệ những trẻ em bị tổn thương, hay đơn giản là thay đổi cách nhìn đối với những người mà xã hội thường dễ bỏ quên.Trong xã hội hiện đại, nơi con người ngày càng có nhiều khả năng khoa học và kỹ thuật để can thiệp vào sự sống, lời mời gọi của Đức Thánh Cha trở nên đặc biệt quan trọng: sự tiến bộ đích thực phải luôn đi đôi với trách nhiệm đạo đức và sự tôn trọng phẩm giá con người. Nếu khoa học giúp con người kéo dài sự sống nhưng thiếu tình yêu, xã hội có thể trở nên lạnh lùng hơn. Ngược lại, khi những tiến bộ của nhân loại được hướng dẫn bởi lòng thương xót và sự tôn trọng con người, chúng có thể trở thành những phương tiện phục vụ sự sống.

Bảo vệ sự sống vì thế không chỉ là bảo vệ một nguyên tắc luân lý, nhưng là biểu hiện cụ thể của tình yêu đối với Thiên Chúa và tha nhân. Đức Thánh Cha Lêô XIV mời gọi mọi người biết yêu mến sự sống như Thiên Chúa yêu mến sự sống: bằng sự dịu dàng, lòng trung thành và tinh thần hiến dâng.

Nguồn: Vatican News