CÔNG ĐỒNG VATICAN II LÀ GÌ?

10 CÂU TRÍCH DẪN TỪ DIỄN VĂN KHAI MẠC CỦA THÁNH GIOAN XXIII

Thánh Gioan XXIII, Vị lãnh đạo Giáo hội Công giáo từ năm 1958 cho đến khi qua đời vào năm 1963, đã triệu tập và khai mạc Công đồng Chung Vatican II. Mục tiêu của ngài là đáp ứng các thách đố đương đại, đồng thời tìm kiếm những phương thế mới và một “sức sống” mới để loan báo Tin Mừng cho muôn dân.

Đức Gioan XXIII khẳng định Công đồng Vatican II “quy tụ những nguồn lực dồi dào nhất của Giáo hội và nghiêm túc nghiên cứu làm sao để sứ điệp cứu độ được con người thời nay đón nhận dễ dàng hơn.”

Lịch sử Giáo hội đã ghi nhận 21 Công đồng chung, là nơi mà theo Sách Giáo lý Giáo hội Công giáo, “Giám mục đoàn thực thi quyền năng trên toàn thể Giáo hội một cách trọng thể.”. Công đồng Vatican II là Công đồng đầu tiên được tổ chức sau gần một thế kỷ kể từ Công đồng Vatican I (triệu tập năm 1868 nhằm đối phó với những trào lưu tư tưởng thách đố nhất thời bấy giờ).

Trải qua bốn kỳ họp với sự tham dự của hàng ngàn linh mục, tu sĩ và giáo dân, các Nghị huynh Công đồng Vatican II đã ban hành 16 văn kiện tiếp tục định hình Giáo hội Công giáo cho đến ngày nay.

Dưới đây là một số trích dẫn từ diễn văn khai mạc Công đồng Vatican II của Đức Gioan XXIII, được ngài công bố. (Cũng xin lưu ý: Theo thói quen đương thời, Đức Giáo hoàng xưng “chúng tôi” để thể hiện thẩm quyền Giáo hoàng).

1. Đức Thánh Gioan XXIII triệu tập Công đồng nhằm đáp lại những “sai lầm, nhu cầu và cơ hội” của thế giới thập niên 1960.

Công đồng lần này là một biểu trưng đặc biệt và mang tầm vóc toàn cầu về Quyền Giáo Huấn của Giáo hội, được thực thi dựa trên việc cân nhắc kỹ lưỡng những sai lầm, nhu cầu và cơ hội của thời đại chúng ta.

Giáo hội luôn phản đối những sai lầm ấy và thường phạt chúng với mức độ nghiêm khắc nhất. Tuy nhiên, ngày nay, Hiền Thê của Chúa Kitô ưu ái dùng dầu thơm lòng thương xót hơn là vũ khí của sự nghiêm khắc. Giáo hội tin rằng các nhu cầu hiện đại sẽ được đáp ứng tốt nhất bằng việc giải thích sâu sắc hơn về ý nghĩa giáo lý của mình, thay vì đưa ra những lời án phạt.

2. Những khủng hoảng và nghịch cảnh trong đời sống là thân phận chung của toàn nhân loại.

Một điều chắc chắn rằng những vấn đề then chốt, những bài toán hóc húa đòi hỏi giải pháp từ con người vẫn còn nguyên suốt gần 20 thế kỷ qua. Vì sao lại như vậy? Bởi lẽ toàn bộ lịch sử và nhân sinh đều xoay quanh Đấng là Chúa Giêsu Kitô. Con người hoặc là tự neo buộc đời mình vào Ngài và Giáo hội của Ngài để thụ hưởng nguồn phúc lành của ánh sáng, niềm vui, trật tự công bình và hòa bình; hoặc là chọn sống một đời tách biệt khỏi Ngài, thậm chí nhiều người còn công khai chống lại Ngài và cố tình tự loại mình ra khỏi Giáo hội. Hậu quả khó tránh khỏi chỉ có thể là sự hỗn loạn trong đời sống, sự cay đắng trong mối tương quan giữa người với người, và mối đe dọa tàn khốc của chiến tranh.

3. Giữa những mịt mờ của thời đại hiện đại, chân lý của Giáo Hội Công giáo càng trở nên cấp thiết.

Mục tiêu cốt lõi của mọi Công đồng chung từ trước đến nay luôn là tuyên bố một cách trọng thể về sự hiệp nhất mật thiết giữa Chúa Kitô và Giáo hội của Ngài; là lan tỏa ánh sáng chân lý; định hướng đúng đắn cho con người trong tư cách cá nhân cũng như trong gia đình và xã hội; khơi dậy và củng cố các nguồn lực tâm linh; đồng thời không ngừng hướng tâm trí họ về những giá trị thượng giới chân thực và vĩnh cửu.

Mối bận tâm lớn nhất của Công đồng Chung này là làm sao để kho tàng chân lý Kitô giáo thiêng liêng phải được gìn giữ và di truyền lại một cách hiệu quả hơn.

4. Công đồng không phải là sự chối bỏ truyền thống trong quá khứ...

Tiếng nói của quá khứ vừa tràn đầy sức sống vừa tiếp thêm nghị lực. Chúng tôi thành kính tưởng nhớ các vị Giáo hoàng thời sơ khai cùng những đấng kế nhiệm gần đây, những vị mà chúng ta mắc nợ biết bao... Lời chứng cách liên lỉ và sự dấn thân nhiệt thành của các ngài loan báo sự toàn thắng của Giáo hội Chúa Kitô, một Giáo hội vừa mang tính thần linh vừa mang tính nhân loại, lãnh nhận tước hiệu, các hồng ân và toàn bộ động lực sinh động từ Đấng Cứu Thế.

5. ...mà đúng hơn là một nỗ lực loan báo chân lý của Chúa Kitô với một “nguồn sinh lực” mới.

Chúng tôi hoàn toàn tin tưởng rằng, dưới ánh sáng của Công đồng này, Giáo hội sẽ gặt hái thêm nhiều phong phú về mặt tâm linh. Những nguồn sinh lực mới sẽ mở ra, giúp Giáo hội vững vàng đối diện với tương lai mà không chút sợ hãi. Bằng việc canh tân kịp thời và thiết lập một cơ chế hợp tác tương trợ khôn ngoan, chúng tôi hướng đến mục tiêu giúp Giáo hội thực sự thành công trong việc dẫn dắt con người, gia đình và các quốc gia biết trân trọng những giá trị siêu nhiên.

Điều cần thiết vào lúc này là một sức bật nhiệt thành mới, một niềm hân hoan và sự thanh thản tâm hồn mới trong việc đón nhận trọn vẹn toàn bộ đức tin Kitô giáo mà không chút bảo lưu, đồng thời vẫn bảo toàn tính chính xác và chặt chẽ trong cách trình bày, vốn là nét đặc trưng trong các kỳ Công đồng Trento và Vatican I. Điều cần thiết và là điều mà mọi tâm hồn mang tinh thần Kitô giáo, Công giáo và Tông đồ chân chính đang khao khát hôm nay, đó là giáo thuyết này phải được lan tỏa rộng rãi hơn, thấu hiểu sâu sắc hơn và thấm nhuần mạnh mẽ hơn vào đời sống đạo đức của con người. Điều cần thiết là giáo lý chắc chắn và bất biến này, vốn đòi hỏi sự vâng phục đức tin từ mọi tín hữu, phải được tái nghiên cứu và diễn đạt lại theo ngôn ngữ của thời đại. Bởi lẽ, kho tàng đức tin (Depositum Fidei) tức những chân lý chứa đựng trong giáo huấn lâu đời của chúng ta là một chuyện; còn phương thế trình bày những chân lý ấy (mà vẫn giữ nguyên vẹn bản chất và ý nghĩa) lại là một chuyện khác.

6. Giáo hội không bác bỏ khoa học hay sự tiến bộ của trí thức, nhưng mọi nỗ lực của con người phải luôn hướng về hạnh phúc vĩnh cửu.

Tất cả mọi người không trừ một ai, dù trong tư cách cá nhân hay cộng đồng xã hội, đều mang nghĩa vụ suốt đời là vươn tới các giá trị thượng giới thông qua việc sử dụng đúng đắn các thọ tạo trần thế. Những của cải chóng qua này phải được sử dụng làm sao để không gây tổn hại đến hạnh phúc vĩnh cửu.

Sự tiến bộ của khoa học đích thực không được phép bị cản trở bởi sự mê muội nhất thời trước những điều chóng tàn.

7. Giáo huấn của Giáo hội Công giáo phải được loan báo rộng khắp cho muôn dân chứ không phải để cất giấu.

Giáo huấn của Giáo hội là một kho tàng vô giá, tuy không phải ai cũng khao khát, nhưng luôn sẵn sàng mở ra cho mọi người có thiện chí. Sứ mạng của chúng ta không phải là canh giữ kho tàng này như thể nó là cổ vật trong bảo tàng còn chúng ta là những người thủ thư, mà là tận tụy và can trường dấn thân vào công trình cần thiết của thời đại hiện đại này, tiếp bước con đường Giáo hội đã đi suốt gần 20 thế kỷ qua.

Do đó, nguyện ước lớn lao của Giáo hội Công giáo khi giơ cao ngọn đuốc chân lý tại Công đồng này là tự thể hiện trước thế giới như một người mẹ từ ái của toàn nhân loại: dịu dàng, kiên nhẫn, đầy lòng trìu mến và cảm thông đối với những người con đang chia rẽ. Đối với một nhân loại đang bị đè nén bởi biết bao thử thách, Giáo hội lặp lại lời Phêrô đã nói với người hành khất nghèo khổ xưa kia: ‘Vàng bạc thì tôi không có, nhưng cái tôi có thì tôi cho anh: Nhân danh Chúa Giêsu Kitô người Nazareth, anh hãy đứng dậy mà đi!’

8. Qua Giáo hội của Ngài, Chúa Kitô mang lại hạnh phúc vĩnh cửu cho tất cả mọi người.

Không phải của cải chóng hư nát, cũng chẳng phải lời hứa hẹn về hạnh phúc trần gian là điều Giáo hội cống hiến cho thế giới hôm nay, mà chính là các hồng ân của ân sủng thần linh những ân sủng nâng con người lên phẩm giá làm con Thiên Chúa, trở thành điểm tựa vững chắc nâng đỡ họ sống một đời người trọn vẹn hơn. Giáo hội khai mở các dòng suối giáo lý mang lại sự sống, để con người, khi được chiếu soi bởi ánh sáng Chúa Kitô, sẽ nhận thức được bản tính, phẩm giá và đích nhắm cao cả của đời mình.

9. Chúa Kitô khao khát sự hiệp nhất cho Giáo hội của Ngài và cho toàn thể nhân loại.

Nếu chúng ta suy xét kỹ về sự hiệp nhất mà Chúa Kitô đã cầu nguyện cho Giáo hội của Ngài, sự hiệp nhất ấy dường như đang tỏa rạng như một luồng ánh sáng siêu nhiên mang lại ơn cứu độ, chiếu tỏa qua ba tia sáng. Trước hết là sự hiệp nhất giữa các tín hữu Công giáo với nhau, đó là một sự hiệp nhất phải luôn được giữ vững kiên trung và trở thành mẫu mực. Thứ hai là sự hiệp nhất trong lời cầu nguyện cùng niềm khao khát tha thiết, thúc đẩy các Kitô hữu đang còn chia rẽ với Tòa Thánh hướng về sự hiệp nhất với chúng ta. Và cuối cùng là sự hiệp nhất được thể hiện qua lòng kính trọng và tôn trọng mà tín hữu thuộc các tôn giáo ngoài Kitô giáo dành cho Giáo hội Công giáo.

10. Thiên Chúa nắm giữ một kế hoạch quan phòng.

Những dấu chỉ hiện thời cho thấy gia đình nhân loại đang đứng trước ngưỡng cửa của một kỷ nguyên mới. Tại đây, chúng ta phải nhận ra bàn tay của Thiên Chúa, Đấng qua từng nhịp thời gian vẫn luôn âm thầm hướng dẫn mọi nỗ lực của con người (dù họ có nhận biết hay không) tiến về sự viên thành của những định liệu nhiệm nhặt trong Thượng Trí Quan Phòng của Ngài. Ngài an đặt mọi sự một cách khôn ngoan, biến đổi ngay cả những nghịch cảnh hay rủi ro do con người gây ra để mang lại ích lợi cho Giáo hội.

Đức Hữu chuyển ngữ từ https://www.aciafrica.org/news/6835/what-was-vatican-ii-all-about-10-quotes-from-st-john-xxiiis-opening-speech