BÀI 23

CUỘC THƯƠNG KHÓ VÀ PHỤC SINH CỦA CHÚA GIÊSU (Mt 26-28)

(Phần 1)

Câu 1: Trình thuật về cuộc khổ nạn và phục sinh của Đức Giêsu trong Tin Mừng Mát-thêu có thể được phân chia như thế nào ?

Thưa: Trong Tin Mừng Mát-thêu, cuộc khổ nạn và phục sinh được tác giả Tin Mừng trình bày trong ba chương (Mt 26-28). Có nhiều cách phân chia khác nhau tùy theo phương pháp nghiên cứu, theo lối văn chương hay thần học. Chúng ta có thể phân chia Mt 26-28 thành 3 phân đoạn sau theo hành trình mà Đức Giêsu đã đi qua.

• Từ nhà Tiệc ly tới dinh Caipha (Mt 26,1-75)
• Từ dinh Philatô tới đồi Golgotha (Mt 27,1-66)
• Đức Giêsu phục sinh và sứ mạng của các tông đồ (Mt 28,1-20)

Câu 2: Trước lễ Vượt Qua 2 ngày, các thượng tế và kỳ mục đã có ý định gì với Đức Giêsu ? (Mt 26,1-4)

Thưa: « ³ Lúc ấy, các thượng tế và kỳ mục trong dân nhóm họp tại dinh của vị thượng tế tên là Cai-pha, ⁴ và cùng nhau quyết định dùng mưu bắt Đức Giê-su và giết đi. ⁵ Nhưng họ lại nói: "Không nên làm vào chính ngày lễ, kẻo gây náo động trong dân."

Câu 3: Câu chuyện Đức Giêsu được xức dầu tại Bê-ta-ni-a diễn ra như thế nào?

Thưa: Khi đó, ⁶ Đức Giê-su đang ở làng Bê-ta-ni-a tại nhà ông Si-mon Cùi, ⁷ thì có một người phụ nữ đến gần Người, mang theo một bình bạch ngọc, đựng một thứ dầu thơm đắt giá. Cô đổ dầu thơm trên đầu Người, lúc Người đang dùng bữa. ⁸ Thấy vậy, các môn đệ lấy làm bực tức nói: "Sao lại phí của như thế? ⁹Dầu đó có thể bán được nhiều tiền mà cho người nghèo." ¹⁰ Biết thế, Đức Giê-su bảo các ông: "Sao lại muốn gây chuyện với người phụ nữ này? Quả thật, cô ấy vừa làm cho Thầy một việc nghĩa. ¹¹Người nghèo thì lúc nào anh em cũng có với anh em; còn Thầy, thì không phải lúc nào anh em cũng có đâu! ¹² Cô ấy đổ dầu thơm trên mình Thầy là hướng về ngày mai táng Thầy. ¹³ Thầy bảo thật anh em: Tin Mừng này được loan báo bất cứ nơi nào trong khắp thiên hạ, thì người ta cũng sẽ kể lại việc cô vừa làm mà nhớ tới cô."

Câu 4: Thánh sử Mát-thêu muốn nhấn mạnh điều gì khi kể lại câu chuyện Đức Giêsu được xức dầu tại Bê-ta-ni-a trước khi bước vào cuộc khổ nạn ?

Thưa: Chính Đức Giêsu giải thích về hành động xức dầu của người phụ nữ này là để hướng về ngày mai táng của Ngài. Tiếp theo, qua hành động này, tác giả cũng nhấn mạnh Đức Giêsu chính là Đấng Mê-si-a được xức dầu. Cuối cùng, hành động đó diễn tả sự đối lập về thái độ của các môn đệ và người phụ nữ, các môn đệ họ chưa hiểu ý nghĩa cái chết của Đức Giêsu, còn người phụ nữ thì đã yêu mến và dành cho Đức Giêsu những vật phẩm quý giá nhất.

Câu 5: Trong số các tông đồ dự tiệc Vượt qua, ai là người đã bắt tay với các thượng tế, Pha-ri-sêu để bắt Đức Giêsu?

Thưa: ¹⁴ Một người trong Nhóm Mười Hai tên là Giu-đa Ít-ca-ri-ốt, đi gặp các thượng tế ¹⁵ mà nói: "Tôi nộp ông ấy cho quý vị, thì quý vị muốn cho tôi bao nhiêu." Họ quyết định cho hắn ba mươi đồng bạc.¹⁶ Từ lúc đó, hắn cố tìm dịp thuận tiện để nộp Đức Giê-su.

Câu 6: Đức Giêsu đã dặn các tông đồ đi chuẩn bị lễ ăn Vượt qua như thế nào? (Mt 26,17-19)

Thưa: ¹⁷ Ngày thứ nhất trong tuần bánh không men, các môn đệ đến thưa với Đức Giê-su: "Thầy muốn chúng con dọn cho Thầy ăn lễ Vượt Qua ở đâu? "¹⁸ Người bảo: "Các anh đi vào thành, đến nhà một người kia và nói với ông ấy: "Thầy nhắn: thời của Thầy đã gần tới, Thầy sẽ đến nhà ông để ăn mừng lễ Vượt Qua với các môn đệ của Thầy."¹⁹ Các môn đệ làm y như Đức Giê-su đã truyền, và dọn tiệc Vượt Qua.

Câu 7: Khi vào bàn tiệc, Đức Giêsu đã cảnh báo các môn đệ điều gì? (Mt 26,20-25)

Thưa: ²⁰ Chiều đến, Đức Giê-su vào bàn tiệc với mười hai môn đệ. ²¹ Đang bữa ăn, Người nói: "Thầy bảo thật anh em, một người trong anh em sẽ nộp Thầy." ²² Các môn đệ buồn rầu quá sức, lần lượt hỏi Người: "Thưa Ngài, chẳng lẽ con sao? " ²³ Người đáp: "Kẻ giơ tay chấm chung một đĩa với Thầy, đó là kẻ nộp Thầy. ²⁴ Đã hẳn Con Người ra đi theo như lời đã chép về Người, nhưng khốn cho kẻ nào nộp Con Người: thà nó đừng sinh ra thì hơn! " ²⁵ Giu-đa, kẻ nộp Người cũng hỏi: "Ráp-bi, chẳng lẽ con sao? " Người trả lời: "Chính anh nói đó! "

Câu 8: Qua việc Đức Giêsu sai các môn đệ đi chuẩn bị lễ ăn vượt qua và tiên báo sự phản bội, thánh sử Mát-thêu muốn dạy điều gì?

Thưa: Khi sai các môn đệ đi chuẩn bị lễ Vượt Qua, thứ nhất thánh Mát-thêu muốn nhấn mạnh, cuộc thương khó của Đức Giêsu diễn ra theo kế hoạch của Thiên Chúa và sự chủ động của Đức Giêsu ; thứ hai tác giả cũng khẳng định Đức Giêsu là Chiên Vượt Qua ; thứ ba sự phản bội không làm thất bại kế hoạch cứu độ của Thiên Chúa ngang qua Đức Giêsu. Thứ tư, Đức Giêsu cũng cảnh báo về sự phản bội luôn luôn xuất hiện nơi các môn đệ.

Câu 9: Sau khi cảnh báo về sự phản bội của các môn đệ, Đức Giêsu đã làm gì tiếp theo?

Thưa: ²⁶ Cũng trong bữa ăn, Đức Giê-su cầm lấy bánh, dâng lời chúc tụng, rồi bẻ ra, trao cho môn đệ và nói: "Anh em cầm lấy mà ăn, đây là mình Thầy." ²⁷ Rồi Người cầm lấy chén, dâng lời tạ ơn, trao cho môn đệ và nói: "Tất cả anh em hãy uống chén này, ²⁸ vì đây là máu Thầy, máu Giao Ước, đổ ra cho muôn người được tha tội. ²⁹ Thầy bảo cho anh em biết: từ nay, Thầy không còn uống thứ sản phẩm này của cây nho, cho đến ngày Thầy cùng anh em uống thứ rượu mới trong Nước của Cha Thầy.

Câu 10: Ngay sau khi thiết lập bí tích Thánh Thể, Đức Giêsu còn tiên báo điều gì? (Mt 26,30-35)

Thưa: ³⁰ Hát thánh vịnh xong, Đức Giê-su và các môn đệ ra núi Ô-liu.³¹ Bấy giờ Đức Giê-su nói với các ông: "Đêm nay tất cả anh em sẽ vấp ngã vì Thầy. Vì có lời đã chép: Ta sẽ đánh người chăn chiên, và đàn chiên sẽ tan tác. ³² Nhưng sau khi trỗi dậy, Thầy sẽ đến Ga-li-lê trước anh em." ³³ Ông Phê-rô liền thưa: "Dầu tất cả có vấp ngã vì Thầy đi nữa, thì con đây cũng chẳng bao giờ vấp ngã." ³⁴ Đức Giê-su bảo ông: "Thầy bảo thật anh: nội đêm nay, gà chưa kịp gáy, thì anh đã chối Thầy ba lần." ³⁵ Ông Phê-rô lại nói: "Dầu có phải chết với Thầy, con cũng không chối Thầy." Tất cả các môn đệ cũng đều nói như vậy.

Câu 11: Tại sao Đức Giêsu lại nói về sự phản bội của Giuđa và của Phêrô ở trước và sau khi lập bí tích Thánh Thể?

Thưa: Việc Đức Giêsu loan báo về sự phản bội của Giuđa trước lúc lập bí tích Thánh Thể và Phêrô sau khi đã thiết lập bí tích này để muốn nói lên rằng, ngay chính các môn đệ cũng sẵn sàng phản bội và từ chối tin nhận vào Ngài. Tuy nhiên, điều đó không ngăn cản việc Đức Giêsu hy sinh chính mạng sống của mình cho họ. Tình yêu tận hiến của Đức Giêsu dành cho tội nhân không bị giới hạn vào sự phản bội của họ, nhưng Ngài trao ban đến tận cùng. Tình yêu ấy đi trước sự phản bội của họ nên Ngài đã cảnh báo họ trước. Chính bởi vậy, Thánh Thể trở thành nguồn sống và mang lại cho các môn đệ ngồn sức mạnh giúp họ đứng dậy sau sa ngã, phản bội.

Câu 12: Điều gì đã sảy ra khi Đức Giêsu đi vào vườn Ghết-sê-ma-ni (Mt 26,36-46)

Thưa: Đức Giêsu vào vườn đó với các môn đệ và Ngài nói với họ cần phải tỉnh thức, phần Ngài thì lánh riêng ra một nơi để cầu nguyện riêng với Cháu Cha. Ngài đã cầu xin với Chúa Cha rặng : «Lạy Cha, nếu có thể được, xin cho con khỏi phải uống chén này. Tuy vậy, xin đừng theo ý con, mà xin theo ý Cha » (Mt 26,39). Ngài đã lặp lại lời nguyện này hai lần (Mt 26,39.42) để nhấn mạnh rằng Đức Giêsu hoàn toàn tự do khi đón nhận thánh ý Chúa Cha. Ngược lại các môn đệ thì đã không tình thức cầu nguyện ngay cả khi Đức Giêsu đã nhiều lần căn dặn họ phải tỉnh thức (Mt 26,38.40.45).

Câu 13: Giuđa đã phản bội Đức Giêsu như thế nào?

Thưa: ⁴⁷ Người còn đang nói, thì Giu-đa, một người trong nhóm Mười Hai, đã đến. Cùng đi với hắn, có cả một đám người đông đảo mang gươm giáo gậy gộc. Họ được các thượng tế và kỳ mục trong dân sai đến. ⁴⁸ Kẻ nộp Người đã cho họ một dấu hiệu, hắn dặn rằng: "Tôi hôn ai thì chính là người đó. Các anh bắt lấy! " ⁴⁹ Ngay lúc đó, Giu-đa tiến lại gần Đức Giê-su và nói: "Ráp-bi, xin chào Thầy! ", rồi hôn Người.

Câu 14: Trước thái độ của phản bội của Giuđa, Đức Giêsu đã phản ứng như thế nào? (Mt 26,50-56)

Thưa: ⁵⁰ Đức Giê-su bảo hắn: "Này bạn, bạn đến đây làm gì thì cứ làm đi! " Bấy giờ họ tiến đến, tra tay bắt Đức Giê-su. ⁵¹ Một trong những kẻ theo Đức Giê-su liền vung tay tuốt gươm ra, chém phải tên đầy tớ của thượng tế, làm nó đứt tai. ⁵² Đức Giê-su bảo người ấy: "Hãy xỏ gươm vào vỏ, vì tất cả những ai cầm gươm sẽ chết vì gươm.⁵³ Hay anh tưởng là Thầy không thể kêu cứu với Cha Thầy sao? Người sẽ cấp ngay cho Thầy hơn mười hai đạo binh thiên thần!⁵⁴ Nhưng như thế, thì lời Kinh Thánh ứng nghiệm sao được? Vì theo đó, mọi sự phải xảy ra như vậy."⁵⁵ Vào giờ ấy Đức Giê-su nói với đám đông: "Tôi là một tên cướp sao mà các ông đem gươm giáo gậy gộc đến bắt? Ngày ngày tôi vẫn ngồi giảng dạy ở Đền Thờ thì các ông không bắt.⁵⁶ Nhưng tất cả sự việc này xảy ra là để ứng nghiệm những lời chép trong Sách Các Ngôn Sứ." Bấy giờ các môn đệ bỏ Người mà chạy trốn hết.

Câu 15: Qua hành động phản bội của Giuđa (26,47-49) và thái độ của Đức Giêsu (26,50-56), thánh Mát-thêu dạy chúng ta điều gì?

Thưa: Thứ nhất, qua nụ hôn phản bội của Giuđa đối với Đức Giêsu, thánh Mát-thêu dạy cho chúng ta biết rằng, sự chống đối, phản bội có thể sảy ra ngay bên trong cộng đoàn. Và tội lỗi thường nguy trang dưới những hình thức mang dáng vẻ tốt đẹp bề ngoài. Thứ hai, đối lập lại với những hành động đó, Đức Giêsu vẫn đối xử bằng một tình thương yêu trọn vẹn, nhưng Ngài không thỏa hiệp với sữ dữ (Mt 26,50.55). Thứ ba, nước Thiên Chúa không được thiết lập bằng cách sử dụng bạo lực dưới mọi hình thức, dù là của Phêrô (Mt 26,52-53) hay là của những kẻ chống đối là quân lính, đám đông (Mt 26,55).

Câu 16: Sau khi bắt Đức Giêsu, họ đã áp giải Ngài đi tới đâu?

Thưa: Họ đã áp giải Ngài tới nhà ông thượng tế Cai-pha, chính tại đây họ tìm các chứng gian để kết tội Ngài, tuy nhiên họ đã không tìm được ai cả. Thánh Mát-thêu kể rẵng : Sau cùng, có hai người bước ra, ⁶¹ khai rằng: "Tên này đã nói: tôi có thể phá Đền Thờ Thiên Chúa, và nội trong ba ngày, sẽ xây cất lại."

Câu 17: Trước các cáo buộc Đức Giêsu của các chứng gian và thượng tế, Đức Giêsu đã đáp lại như thế nào?

Thưa: Trước tiên Đức Giêsu im lặng trước các cáo gian về việc phá hủy đền thờ, nhưng Ngài đã lên tiếng khẳng đỉnh về tư cách Con Thiên Chúa của Ngài : ⁶⁴ Đức Giê-su trả lời: "Chính ngài vừa nói. Hơn nữa, tôi nói cho các ông hay: từ nay, các ông sẽ thấy Con Người ngự bên hữu Đấng Toàn Năng và ngự giá mây trời mà đến."⁶⁵ Bấy giờ vị thượng tế liền xé áo mình ra và nói: "Hắn nói phạm thượng! Chúng ta cần gì nhân chứng nữa? Đấy, quý vị vừa nghe hắn nói phạm đến Thiên Chúa,⁶⁶ quý vị nghĩ sao? " Họ liền đáp: "Hắn đáng chết! ".

Câu 18: Mạc khải chính yếu của Đức Giêsu trong dinh thượng tế là gì?

Thưa: Mục đích của thánh sử Mát-thêu khi kể lại diễn biến trong dinh thượng tế Caipha không chỉ dừng lại ở thái độ của những kẻ chống đối mà là mạc khải của chính Đức Giêsu về địa vị CON THIÊN CHÚA. Đồng thời, khẳng định Ngài là CON NGƯỜI - Đấng ngự đến trong vinh quang mà Cựu Ước đã loan báo (Đn 7,13-14 ; Tv 110,1). Đức Giêsu chấp nhận cái chết để hoàn tất công cuộc mạc khải này để diễn tả quyền năng cứu độ của Thiên Chúa ngang qua Ngài. Và cuối cùng Ngài là Đấng Phán Xét tối hậu khi ngày cánh chung đến.

Câu 19: Thánh Mát-thêu kể lại việc Phêrô chối bỏ mình là môn đệ của Đức Giê su như thế nào ? (Mt 26,69-75)

Thưa: ⁶⁹ Lúc đó ông Phê-rô đang ngồi ngoài sân. Một người đầy tớ gái đến bên ông và nói: "Cả bác nữa, bác cũng đã ở với ông Giê-su, người Ga-li-lê đó chứ gì? "⁷⁰ Ông liền chối trước mặt mọi người mà nói: "Tôi không biết cô nói gì! "⁷¹ Ông đi ra đến cổng, thì một người tớ gái khác thấy ông, liền nói với những người ở đó: "Bác này cũng đã ở với ông Giê-su người Na-da-rét đấy."⁷² Nhưng ông Phê-rô lại thề mà chối: "Tôi không biết người ấy."⁷³ Một lát sau, những người đứng đó xích lại gần ông Phê-rô mà nói: "Đúng là bác cũng thuộc bọn họ. Cứ nghe giọng nói của bác là biết ngay."⁷⁴ Bấy giờ ông Phê-rô liền thề độc mà quả quyết rằng: "Tôi thề là không biết người ấy." Ngay lúc đó, có tiếng gà gáy.⁷⁵ Ông Phê-rô sực nhớ lời Đức Giê-su đã nói: "Gà chưa kịp gáy thì anh đã chối Thầy ba lần." Ông ra ngoài, khóc lóc thảm thiết.

Câu 20: Đâu là những chủ đề chính yếu của Mt 26,1-75?

Thưa: Tin Mừng Mát-thêu chương 26 trình bày cho độc giả về những hành động cuối cùng của Đức Giêsu đối với các tông đồ của Ngài và bị bắt, áp giải tới nhà ông Caipha. Chúng ta có thể tóm tắt một vài chủ đề sau :

• Thứ nhất, Đức Giêsu đã thiết lập bí tích Thánh Thể để ban chính Ngài hầu diễn tả trọn vẹn tình yêu của Ngài cho các môn đệ và nhân loại.
• Tình yêu trao ban của Đức Giêsu đã gặp phải chính sự từ chối, chống đối từ ngay chính những người đã đi theo Ngài và sau đó là những kẻ tìm cách giết Ngài. Tuy nhiên tình yêu của Đức Giêsu đã vượt thắng tất cả.
• Con đường bước vào cuộc khổ nạn là do Đức Giêsu hoàn toàn tự nguyện và làm chủ cho dù có tác động của những kẻ phản bội hay tìm cách giết Ngài.
• Tuyên xưng đức tin vào Đức Giêsu là Con Thiên Chúa và Con Người đến trong vinh quang.

BAN GIÁO LÝ ĐỨC TIN GPTB