BÀI 24

CUỘC KHỔ NẠN VÀ PHỤC SINH CỦA CHÚA GIÊSU (Mt 27,1-66)

(Phần 2)

Từ dinh tổng trấn Phi-la-tô tới đồi Golgotha

Câu 1: Sau khi bị tra khảo tại nhà thượng tế Caipha, Đức Giêsu được áp giải đi đâu?

Thưa: ¹ Trời vừa sáng, tất cả các thượng tế và kỳ mục trong dân cùng nhau bàn kế hại Đức Giê-su, để xử tử Người. ² Sau đó, họ cho trói Người lại và giải đi nộp cho tổng trấn Phi-la-tô.

Câu 2: Tại sao họ phải áp giải Đức Giêsu tới dinh Phi-la-tô?

Thưa: Mặc dù Thượng Hội Đồng Do-thái đã kết án Đức Giêsu tội phạm thượng, nhưng họ không có quyền tuyên án tử hình. Quyền này thuộc về chính quyền Đế quốc Rô-ma – thế lực đang thống trị dân Do-thái lúc bấy giờ. Cũng chính vì vậy, tại dinh Philatô, người Do-thái phải thay đổi tội danh cáo buộc Đức Giêsu: từ tội phạm thượng trong lĩnh vực tôn giáo sang tội chính trị, cáo buộc rằng Đức Giêsu xưng mình là Vua và nổi loạn chống lại Rô-ma.

Câu 3: Giu đa đã làm gì sau khi nộp Đức Giêsu cho quân lính và các thượng tế?

Thưa: ³ Bấy giờ, Giu-đa, kẻ đã nộp Người, thấy Người bị kết án thì hối hận. Hắn đem ba mươi đồng bạc trả lại cho các thượng tế và kỳ mục⁴ mà nói: "Tôi đã phạm tội nộp người vô tội, khiến Người phải chết oan." Nhưng họ đáp: "Can gì đến chúng tôi. Mặc kệ anh! "⁵ Giu-đa ném số bạc vào Đền Thờ và ra đi thắt cổ.6 Các thượng tế lượm lấy số bạc ấy mà nói: "Không được phép bỏ vào quỹ Đền Thờ, vì đây là giá máu." ⁷ Sau khi bàn định với nhau, họ dùng tiền đó tậu "Thửa Ruộng Ông Thợ Gốm" để làm nơi chôn cất khách ngoại kiều.⁸ Vì vậy mà thửa ruộng ấy gọi là "Ruộng Máu" cho đến ngày nay. ⁹ Thế là ứng nghiệm lời ngôn sứ Giê-rê-mi-a: "Họ đã lượm lấy ba mươi đồng bạc, tức là cái giá mà một số con cái Ít-ra-en đã đặt khi đánh giá Người. ¹⁰ Và họ lấy số bạc đó mà mua "Thửa Ruộng Ông Thợ Gốm", theo những điều Đức Chúa đã truyền cho tôi."

Câu 4: Sau khi áp giải Đức Giêsu tới dinh Phi-la-tô, tổng trấn đã thẩm vấn Đức Giêsu về điều gì?

Thưa: ¹¹ Đức Giê-su bị điệu ra trước mặt tổng trấn; tổng trấn hỏi Người: "Ông là vua dân Do-thái sao? " Đức Giê-su trả lời: "Chính ngài nói đó."¹² Nhưng khi các thượng tế và kỳ mục tố Người, thì Người không trả lời một tiếng.¹³ Bấy giờ ông Phi-la-tô hỏi Người: "Ông không nghe bao nhiêu điều họ làm chứng chống lại ông đó sao? "¹⁴ Nhưng Đức Giê-su không trả lời ông về một điều nào, khiến tổng trấn rất đỗi ngạc nhiên.

Câu 5 : Đức Giêsu đã mạc khải điều gì khi nói với Philatô « chính ngài nói đó » ?

Thưa: Qua lời nói ấy, Đức Giêsu khẳng định Ngài chính là Đấng Kitô, Đấng được xức dầu, là Vua đích thực – nhưng không phải theo kiểu vua trần gian như Philatô hiểu lầm. Thái độ của Philatô không phải là kết tội ngay, mà là ngạc nhiên, bối rối và dần dần nhận ra sự vô tội của Người. Tuy nhiên, ông vẫn thiếu bản lĩnh để hành động theo sự thật mình đã thấy. Trong thần học Mátthêu, Philatô trở thành hình ảnh điển hình của con người biết rõ điều đúng, nhưng cuối cùng lại khuất phục trước áp lực của đám đông và lợi ích chính trị.

Câu 6: Sau khi thẩm vấn Đức Giêsu, Philato đã hành động như thế nào khi đi ra gặp các thượng tế và đám đông?

Thưa: ²¹ Tổng trấn hỏi họ: "Trong hai người này, các người muốn ta tha ai cho các người? " Họ thưa: "Ba-ra-ba! " ²² Tổng trấn Phi-la-tô nói tiếp: "Thế còn ông Giê-su, cũng gọi là Ki-tô, ta sẽ làm gì đây? " Mọi người đồng thanh: "Đóng đinh nó vào thập giá! " ²³ Tổng trấn lại nói: "Thế ông ấy đã làm điều gì gian ác? " Họ càng la to: "Đóng đinh nó vào thập giá! " ²⁴ Tổng trấn Phi-la-tô thấy đã chẳng được ích gì mà còn thêm náo động, nên lấy nước rửa tay trước mặt đám đông mà nói: "Ta vô can trong vụ đổ máu người này. Mặc các người liệu lấy! " ²⁵ Toàn dân đáp lại: "Máu hắn cứ đổ xuống đầu chúng tôi và con cháu chúng tôi! " ²⁶ Bấy giờ, tổng trấn phóng thích tên Ba-ra-ba cho họ, còn Đức Giê-su, thì ông truyền đánh đòn, rồi trao cho họ đóng đinh vào thập giá.

Câu 7: Đâu là thái độ của Philato sau khi gặp các thượng tế và đám đông?

Thưa: Sau câu nói của Đức Giêsu, Philato đã không phỏng vấn Đức Giêsu nữa mà đi ra gặp « ¹⁷ đám đông đã tụ họp lại, tổng trấn Phi-la-tô nói với họ: "Các ngươi muốn ta phóng thích ai cho các ngươi đây? Ba-ra-ba hay Giê-su, cũng gọi là Ki-tô? " ¹⁸ Bởi ông thừa biết chỉ vì ghen tị mà họ nộp Người ». Bên cạnh đó ông được chính bà vợ của mình sai người đến nói với ông: "Ông đừng nhúng tay vào vụ xử người công chính này, vì hôm nay, tôi chiêm bao thấy mình phải khổ nhiều vì ông ấy." (Mt 27,17-19).

Câu 8: Đâu là thái độ của quân lính và đám đông khi áp giải Đức Giêsu vào dinh?

Thưa: ²⁷ Bấy giờ lính của tổng trấn đem Đức Giê-su vào trong dinh, và tập trung cả cơ đội quanh Người. ²⁸ Chúng lột áo Người ra, khoác cho Người một tấm áo choàng đỏ, ²⁹ rồi kết một vòng gai làm vương miện đặt lên đầu Người, và trao vào tay mặt Người một cây sậy. Chúng quỳ gối trước mặt Người mà nhạo rằng: "Vạn tuế Đức Vua dân Do-thái! " ³⁰ Rồi chúng khạc nhổ vào Người và lấy cây sậy mà đập vào đầu Người. ³¹ Chế giễu chán, chúng lột áo choàng ra, và cho Người mặc áo lại như trước, rồi điệu Người đi đóng đinh vào thập giá.

Câu 9: Những hành động mà quân lính đã đối xử với Đức Giêsu khi áp giải Ngài lên Đồi Sọ như thế nào? (Mt 27,32-38)

Thưa: ³² Đang đi ra, thì chúng gặp một người Ky-rê-nê, tên là Si-môn; chúng bắt ông vác thập giá của Người. ³³ Khi đến nơi gọi là Gôn-gô-tha, nghĩa là Đồi Sọ, ³⁴ chúng cho Người uống rượu pha mật đắng, nhưng Người chỉ nếm một chút mà không chịu uống. ³⁵ Đóng đinh Người vào thập giá xong, chúng đem áo Người ra bắt thăm mà chia nhau.³⁶ Rồi chúng ngồi đó mà canh giữ Người. ³⁷ Phía trên đầu Người, chúng đặt bản án xử tội viết rằng: "Người này là Giê-su, vua dân Do-thái."³⁸ Cùng bị đóng đinh với Người, có hai tên cướp, một tên bên phải, một tên bên trái.

Câu 10: Những hành động của Si môn Ky-rê-nê và của quân lính nói lên điều gì?

Thưa: Cả hai đều đối diện với Đức Giêsu đang vác cây thập giá lên đồi Gôngôtha, nhưng hành động của họ lại hoàn toàn trái ngược nhau. Si-môn người Ky-rê-nê đứng ra vác đỡ thập giá cho Chúa, một nghĩa cử đầy cảm thông và chia sẻ với Đấng đang chịu đau khổ (x. Mt 10:38; 16:24). Hơn nữa, việc một người ngoại quốc (từ Ky-rê-nê thuộc Bắc Phi) mang thập giá của Chúa cũng báo trước tính phổ quát của ơn cứu độ: trong khi nhiều người Do-thái chối bỏ Ngài, thì một người đến từ miền đất xa xôi lại trở thành người đồng hành, một môn đệ đích thực của Đức Giêsu trên con đường thập giá. Ngược lại, các tên lính lại đưa cho Ngài dấm chua pha mật đắng, rồi đóng đinh Ngài vào thập giá. Hành động của họ cho thấy họ đã cấu kết với giới lãnh đạo tôn giáo và chính trị để giết chết một người vô tội.

Câu 11: Khi đóng đinh Đức Giêsu vào thập giá xong, họ còn chế diễu Ngài như thế nào? (Mt 27,39-44)

Thưa: ³⁹ Kẻ qua người lại đều nhục mạ Người, vừa lắc đầu ⁴⁰ vừa nói: "Mi là kẻ phá được Đền Thờ, và nội trong ba ngày xây lại được, hãy cứu lấy mình đi! Nếu mi là Con Thiên Chúa, thì xuống khỏi thập giá xem nào! " ⁴¹ Các thượng tế, kinh sư và kỳ mục cũng chế giễu Người mà nói: ⁴² "Hắn cứu được thiên hạ, mà chẳng cứu nổi mình. Hắn là Vua Ít-ra-en! Hắn cứ xuống khỏi thập giá ngay bây giờ đi, chúng ta tin hắn liền! ⁴³ Hắn cậy vào Thiên Chúa, thì bây giờ Người cứu hắn đi, nếu quả thật Người thương hắn! Vì hắn đã nói: "Ta là Con Thiên Chúa! " ⁴⁴ Cả những tên cướp cùng bị đóng đinh với Người cũng sỉ vả Người như thế.

Câu 12: Qua việc chế nhạo của các quân lính, thượng tế, kinh sư khi nói Đức Giêsu là Vua Israel, thánh sử Mát-thêu muốn nhấn mạnh điều gì?

Thưa: Sự chế giễu của quân lính làm nổi bật nghịch lý của Đấng Mêsia. Họ chế nhạo tước hiệu "Vua dân Do Thái", nhưng chính điều họ mỉa mai lại là chân lý. Đức Giêsu thực sự là Vua, nhưng vương quyền của Người được biểu lộ không bằng bạo lực mà bằng sự tự hiến trên thập giá (Mt 3,17; 17,5). Mát-thêu cũng muốn độc giả nhận ra rằng ngay cả những lời nhạo báng cũng đang ứng nghiệm Kinh Thánh. Đức Giêsu chính là Người Công Chính chịu đau khổ mà các Thánh vịnh và các ngôn sứ đã tiên báo. Điều tưởng như là thất bại thực ra nằm trong chương trình cứu độ của Thiên Chúa (Mt 27,43; Tv 22,9).

Câu 13: Điều gì đã sảy ra khi Đức Giêsu trút hơi thở cuối cùng?

Thưa: ⁴⁵ Từ giờ thứ sáu, bóng tối bao phủ cả mặt đất, mãi đến giờ thứ chín. ⁴⁶ Vào giờ thứ chín, Đức Giê-su kêu lớn tiếng: "Ê-li, Ê-li, lê-ma xa-bác-tha-ni", nghĩa là "Lạy Thiên Chúa, lạy Thiên Chúa của con, sao Ngài bỏ rơi con? " ⁴⁷ Nghe vậy, một vài người đứng đó liền nói: "Hắn ta gọi ông Ê-li-a! " ⁴⁸ Lập tức, một người trong bọn chạy đi lấy miếng bọt biển, thấm đầy giấm, buộc vào đầu cây sậy và đưa lên cho Người uống. ⁴⁹ Còn những người khác lại bảo: "Khoan đã, để xem ông Ê-li-a có đến cứu hắn không! "⁵⁰ Đức Giê-su lại kêu một tiếng lớn, rồi trút linh hồn.

Câu 14: Những dấu hiệu khi Đức Giêsu tắt thở ở Mt 27,52-53 có ý nghĩa gì?

Thưa: Các hiện tượng trên trình bày nội dung trung tâm của Tin Mừng Mát-thêu

• Trước hết, “bức màn Đền Thờ bị xé làm hai từ trên xuống dưới” nhấn mạnh rằng bức màn ngăn cách giữa Thiên Chúa và con người đã bị xóa bỏ. Hy lễ trên thập giá của Đức Giêsu đã kiện toàn mọi hy lễ Cựu Ước. Từ nay, chính Đức Giêsu – Đấng chịu chết và phục sinh – sẽ thay thế Đền Thờ, trở thành nơi Thiên Chúa hiện diện cách giữa nhân loại.
• Tiếp đến, hiện tượng đất rung núi chuyển cho thấy cuộc thần hiện uy nghi của Thiên Chúa trong Cựu Ước nay được bày tỏ ngay trong cái chết của Con Thiên Chúa.
• Cuối cùng, việc các mồ mả bật tung và các vị thánh đã an nghỉ được trỗi dậy, tiến vào thành thánh nhấn mạnh đến ngày cánh chung, khi Thiên Chúa ban phần thưởng vĩnh cửu cho những ai trung tín với Ngài.

Câu 15: Điều gì đã xảy ra sau các hiện tượng trên?

Thưa: Khi ⁵⁴ Thấy động đất và các sự việc xảy ra, viên đại đội trưởng và những người cùng ông canh giữ Đức Giê-su đều rất đỗi sợ hãi và nói: "Quả thật ông này là Con Thiên Chúa." ⁵⁵ Ở đó, cũng có nhiều người phụ nữ đứng nhìn từ đàng xa. Các bà này đã theo Đức Giê-su từ Ga-li-lê để giúp đỡ Người.⁵⁶ Trong số đó, có bà Ma-ri-a Mác-đa-la, bà Ma-ri-a mẹ các ông Gia-cô-bê và Giô-xếp, và bà mẹ các con ông Dê-bê-đê.

Câu 16: Chúa Giêsu đã được mai táng như thế nào?

Thưa: ⁵⁷ Chiều đến, có một người giàu sang tới. Ông này là người thành A-ri-ma-thê, tên là Giô-xếp, và cũng là môn đệ Đức Giê-su. ⁵⁸ Ông đến gặp ông Phi-la-tô để xin thi hài Đức Giê-su. Bấy giờ tổng trấn Phi-la-tô ra lệnh trao trả thi hài cho ông. ⁵⁹ Khi đã nhận thi hài, ông Giô-xếp lấy tấm vải gai sạch mà liệm, ⁶⁰ và đặt vào ngôi mộ mới, đã đục sẵn trong núi đá, dành cho ông. Ông lăn tảng đá to lấp cửa mồ, rồi ra về. ⁶¹ Còn bà Ma-ri-a Mác-đa-la và một bà khác cũng tên là Ma-ri-a ở lại đó, quay mặt vào mồ.

Câu 17: Các thượng tế và kỳ lão đã làm gì sau khi Đức Giêsu chết trên cây thập giá và được an táng trong mồ?

Thưa: ⁶² Hôm sau, tức là khi ngày áp lễ đã qua, các thượng tế và những người Pha-ri-sêu kéo nhau đến ông Phi-la-tô, ⁶³ và nói: "Thưa ngài, chúng tôi nhớ tên bịp bợm ấy khi còn sống có nói: "Sau ba ngày, Ta sẽ trỗi dậy." ⁶⁴ Vậy xin quan lớn truyền canh mộ kỹ càng cho đến ngày thứ ba, kẻo môn đệ hắn đến lấy trộm xác rồi phao trong dân là hắn đã từ cõi chết trỗi dậy. Và như thế, chuyện bịp cuối cùng này sẽ còn tệ hại hơn chuyện trước." ⁶⁵ Ông Phi-la-tô bảo họ: "Thì có sẵn lính đó, các ngươi hãy đi mà canh giữ theo cách các ngươi biết! "⁶⁶ Thế là họ ra đi canh giữ mồ, niêm phong tảng đá và cắt lính canh mồ.

Câu 18: Qua việc miêu tả Chúa Giê su tắt thở và được mai táng, thánh sử Mát-thêu muốn nói điều gì?

Thưa: Qua việc miêu tả chi tiết nay, thứ nhất thánh Mát-thêu muốn trình bày cho các Ki-tô hữu biết rằng Đức Giêsu đã thực sự chết trên cây thập giá và được mai táng. Thứ hai, cái chết của Đức Giêsu hoàn tất công trình cứu độ mà Thiên Chúa trao phó cho Ngài (Mt 16,21; 17,22-23; 20,18-19). Thứ ba, cái chết của Đức Giêsu cũng khai mở thời cánh chung, những hiện tượng ở Mt 27,52-53 đã hoàn tất điều đó. Thư tư, qua cái chết và lời tuyên xưng của tên lính, thánh Mát-thêu khẳng định Đức Giêsu là Con Thiên Chúa. Thứ năm, việc Đức Giêsu được an táng trong mồ không chấm dứt con đường cứu độ mà Thiên Chúa vẫn tiếp tục công trình này khi chờ đợi Đức Giêsu phục sinh.

BAN GIÁO LÝ ĐỨC TIN GPTB