MẠC KHẢI VỀ THẬP GIÁ VÀ Ý NGHĨA CỦA KHỔ ĐAU

1. Khi thế giới hiện đại từ khước thập giá

Trong kho tàng ngôn từ của nhân loại, chẳng có từ nào đáng sợ hơn hai chữ “đau khổ”, và trong suốt chiều dài lịch sử loài người, cũng không có biểu tượng nào mang nhiều hiểu lầm như “thập giá”. Con người thời nay sẵn sàng chi ra hàng tỷ đô-la chỉ để dập tắt nỗi đau, trốn chạy nỗi xót xa và phát minh ra vô số phương cách nhằm né tránh mọi sự phiền muộn, bất tiện. Chúng ta đã kỳ công dựng xây cả một nền văn minh chỉ để phụng sự cho sự tiện nghi và hưởng thụ.

Thế nhưng, bất chấp mọi bước tiến vượt bậc của y học, những thuyết tâm lý tân tiến hay sự nhung lụa về vật chất, nỗi đau kiếp người vẫn chẳng hề nguôi. Thậm chí, những dằn xé sâu thẳm trong nội tâm như sự cô đơn, trầm cảm và nỗi hoang mang trước nỗi chóng qua của kiếp nhân sinh lại gia tăng theo cấp số nhân.

Vì sao lại nên nông nỗi ấy? Bởi vì chúng ta đã cố giật phăng Thập Giá ra khỏi cuộc đời. Chúng ta muốn một Đức Kitô không Thập giá, một Bình minh Phục sinh không qua Đêm đen Khổ nạn, và một Niềm tin Kitô giáo không có Giá trị Hy sinh. Nhưng chính khi làm thế, chúng ta đã đày ải khổ đau thành một bi kịch vô nghĩa thay vì đón nhận đau khổ như một mầu nhiệm biến đổi tâm hồn. Khi khổ đau bị tước khỏi tay Thiên Chúa, nó chỉ còn là đắng cay; nhưng khi ta cùng gánh chịu nỗi đau ấy với Đức Kitô, nó lại trở thành phương tiện mang lại ơn cứu độ.

II. Khi nỗi đau không được thánh hóa

Có một khoảng cách thăm thẳm giữa nỗi đau bị lãng quên và nỗi đau được thánh hóa. Bi kịch lớn nhất trên đời này vốn không phải là sự xuất hiện của đau khổ, mà là biết bao đớn đau của kiếp người đang bị hoang quên một cách ngậm ngùi.

Hãy nghĩ về hàng triệu con người đang quằn quại trên giường bệnh, chịu đựng những dằn xé thể xác, mang nặng gánh thương đau hay chịu gánh bất công từ thế thái nhân tình. Biết bao nhiêu người ấy đã phung phí nỗi đau vào những lời oán trách số phận, hờn giận Thiên Chúa, hay chìm đắm trong sự dằn vặt và tự hại chính mình?

Khi ta chịu đau khổ mà thiếu vắng tình yêu, nỗi đau ấy chỉ là thứ tạp âm vô nghĩa giữa khoảng không vũ trụ. Nhưng khi một tâm hồn ngước nhìn lên Chúa Giêsu trên Thập tự giá và thì thầm: “Lạy Chúa, con xin dâng nỗi đau này lên Ngài, xin hợp làm một với Cuộc Khổ Nạn của Ngài,” thì ngay lập tức, chính đớn đau ấy lại khoác lên mình một giá trị trường tồn. Nó không còn là gánh nặng vô ích; mà đã trở thành nguồn ân sủng dồi dào để biến đổi những kẻ tội lỗi, xoa dịu các tâm hồn đau thương và chữa lành thế giới.

III. Ba thái độ ứng xử trước đau khổ

Thái độ Khắc kỷ: Người khắc kỷ tìm cách chế ngự nỗi đau bằng cách làm chai sạn trái tim mình. Họ tự nhủ: “Nỗi đau không thể chạm tới tôi, vì tôi lựa chọn không cảm xúc.” Họ dựng lên một lớp giáp kiên cố bọc lấy tâm hồn; nhưng vô tình họ cũng triệt hạ luôn khả năng yêu thương của chính mình. Bởi lẽ, một trái tim không biết đau cũng là một trái tim chẳng thể biết xót thương.

Thái độ Vị kỷ: Người vị kỷ lại coi nỗi đau như một sự xúc phạm vô lý hướng vào cái tôi của họ. Họ trở nên giận dữ, cay đắng và trút oán hận lên Thiên Chúa lẫn tha nhân. Họ luôn dằn dặt hỏi: “Tại sao lại là tôi?”, như thể bản thân mang đặc quyền được miễn trừ khỏi kiếp nhân sinh. Chính sự đau khổ ấy đã giam hãm họ trong ngục tù cằn cỗi của lòng vị kỷ.

Thái độ Kitô giáo: Người Kitô hữu không chối bỏ nỗi đau, cũng không gục ngã trong cay đắng. Họ đón lấy nó bằng tình yêu. Họ không dằn dỗi hỏi “Tại sao lại là tôi?”, nhưng thầm nguyện: “Lạy Chúa, Ngài muốn con học được điều gì qua biến cố này? Con có thể biến nỗi đau này thành nhịp cầu để đến gần Ngài hơn bằng cách nào?” Người Kitô hữu nhận ra rằng: Đau khổ không phải là dấu chỉ Thiên Chúa vắng bóng, mà là lời mời gọi ân tình để họ bước vào sự kết hiệp sâu xa hơn với Ngài.

IV. Nghịch lý của Thập giá

Đối với thế giới tục lụy, Thập Giá chỉ là một cụm gỗ hành hình, một biểu tượng của sự thất bại ê chề và tủi nhục. Nhưng đối với người Kitô hữu, đó lại là Ngai Vàng của Tình Yêu và Bàn Thờ của Chiến Thắng.

Tại sao Đức Kitô lại chọn cứu độ thế giới qua con đường đau khổ thay vì phô diễn quyền năng uy nghi? Bởi vì quyền lực chỉ buộc người ta tuân phục trong sợ hãi, nhưng chỉ có một tình yêu tự nguyện chịu tan nát mới chinh phục được trái tim. Nếu Thiên Chúa đến thế gian chỉ bằng vinh quang rực rỡ, ta có thể sẽ khiếp sợ Ngài, nhưng mãi mãi chẳng thể chạm tới chiều sâu của lòng dịu dàng nơi Ngài.

Trên Thánh Giá, Thiên Chúa cho ta thấy Ngài không đứng đứng ngoài lề để đứng nhìn những quằn quại của kiếp nhân sinh. Ngài không giải quyết bài toán đau khổ bằng một cuốn sách triết học; Ngài giải quyết nó bằng cách bước xuống để cùng gánh chịu đớn đau với chúng ta. Ngài đi vào tận cùng hang đá tối tăm của nỗi đau nhân loại, thắp sáng nó bằng sự hiện diện Linh Thánh, và mở ra một con đường xuyên qua bóng đêm để dẫn tới Bình Minh Phục Sinh.

V. Biến Đổi Những Thánh Giá Hằng Ngày

Không phải ai trong chúng ta cũng được gọi để ngã xuống như những bậc tử đạo, nhưng mỗi một người đều nhận lời mời gọi vác lấy thập giá mỗi ngày. Thập giá của bạn hôm nay là gì?

• Đó có thể là một cơn bệnh thể xác dai dẳng chẳng thể chữa lành.
• Đó có thể là một mối quan hệ rạn nứt hay niềm chua xót vì bị hiểu lầm ngay trong chính gia đình mình.
• Đó có thể là sự tẻ nhạt đơn điệu của công việc hằng ngày, những trăn trở cơm áo gánh nặng, hay niềm hoang mang âm thầm nơi đáy mắt.

Đừng trốn chạy khỏi thập giá của bạn. Nếu bạn buông nó xuống, bạn sẽ chỉ gặp một thập giá khác nặng nề hơn ở chặng đường phía trước. Thay vào đó, hãy dịu dàng ghé vai vác lấy nó bằng tất cả sự kiên nhẫn và lòng kính tin.

Khi bạn sẵn lòng đón nhận thập giá hằng ngày, ba điều diệu kỳ sẽ bừng nở:

• Thánh giá thanh tẩy tình yêu của bạn: Nó minh định sự khác biệt giữa việc yêu Thiên Chúa vì những ân huệ của Ngài, và yêu Thiên Chúa vì chính Ngài.
• Thánh giá giúp bạn nên đồng hình đồng dạng với Đức Kitô: Bạn chẳng thể tự nhận mình là môn đệ của Đấng Đội Mão Gai nếu lại từ khước chia sẻ cùng Ngài chiếc Mão Gai ấy.
• Thánh giá ban cho bạn sức mạnh tông đồ: Một lời cầu nguyện cất lên giữa muôn vàn quặn đau thể xác hay tâm hồn, khi được đón nhận bằng tình yêu mến, sẽ mang sức mạnh tâm linh gấp ngàn lần một lời nguyện gẫm thốt ra trong sự thảnh thơi nhàn nhã.

VI. Lời Kết: Rạng Đông Sau Bóng Đêm Thập Giá

Hãy nhớ rằng Thập Giá không bao giờ là chương cuối cùng trong cuộc đời người Kitô hữu. Thứ Sáu Tuần Thánh chưa phải là điểm dừng của câu chuyện; Đêm Thánh Phục Sinh mới là đích đến vĩnh hằng. Thánh Giá là cái giá của Tình Yêu, nhưng Sự Phục Sinh mới là phần thưởng đời đời của tình yêu ấy.

Nếu lúc này đây bạn đang phải bước qua u tối của bệnh tật, cô đơn hay thử thách, xin đừng vội ngã lòng. Hãy ngước nhìn lên Đấng Cứu Độ trên Thập Giá. Đấng đã biến cây gỗ mang sự tủi nhục thành Cây Trường Sinh hoàn toàn có thể biến đổi mọi giọt nước mắt và nỗi xót xa hiện tại của bạn thành vinh quang bất diệt.

Hãy dâng trọn cho Chúa những quặn đau, thổn thức và cả những vỡ vụn trong tâm hồn. Bởi trong bàn tay nhân từ của Ngài, chẳng có điều gì bị lãng phí, và mọi thứ đều có thể được tái sinh trong ánh sáng mới.

Đức Hữu chuyển ngữ từ tác phẩm Treasure in Clay của Chân phước Fulton J. Sheen, tr. 65–72.