“Càng lớn lao càng tốt” dường như đã trở thành chuẩn mực thống trị hầu hết mọi khía cạnh trong thế giới ngày nay. Thực tế, mấy ai lại tự nguyện hướng về những điều nhỏ bé khi mình hoàn toàn có thể vươn tới tầm cao? Khẩu hiệu “Bứt phá hay rời cuộc chơi” (Go big or go home) nghe sao mà hào hùng, hoàn toàn át đi tiếng thì thầm khiêm tốn: “Hãy trở nên nhỏ bé và cậy trông Thiên Chúa.” Thế gian đâu bảo ta phải “nhỏ đi,” họ giục ta phải “vươn lên.” Những vinh quang chói lọi nhất thường xướng tên những ai vượt trội hơn người. Còn những tâm hồn nhỏ bé cứ thế chìm vào lặng lẽ, chẳng mấy ai ngó ngàng hay tôn vinh.

Nhưng, liệu có thực sự là như thế?

Nơi Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu, vị nữ tu Dòng kín Carmel sống vào cuối thế kỷ XIX, chúng ta tìm thấy một người bạn đồng hành thiêng liêng tuyệt vời. “Con đường nhỏ” của Ngài là một hành trình nên thánh phi thường, một phương thế rất đỗi thực tế để ta sống trọn vẹn đức tin Công giáo. Với danh xưng thân thương Bông Hoa Nhỏ, Têrêsa là vị thánh của thời hiện đại. Sứ điệp của Ngài vượt qua mọi giới hạn thời gian, mang tính phổ quát, và đúng thế, thật nhỏ bé.

Tự thuật của Bông Hoa Nhỏ: Truyện Một Tâm Hồn

Tuy không trải qua bất kỳ trường lớp thần học bài bản nào, nhưng trong suốt 24 năm dương thế ngắn ngủi, Thánh Têrêsa đã dệt nên cả một “nền thần học về sự nhỏ bé”, nền linh đạo thơ ấu thiêng liêng mà ngày nay chúng ta trân trọng gọi là “Con đường nhỏ”. Chính vì giáo lý tuy đơn sơ mà sâu thẳm ấy đã hé mở những chân lý trọng yếu và trở thành kim chỉ nam dẫn lối về Quê Trời, Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã tôn phong Ngài làm Tiến sĩ Hội Thánh.

Khai mở “Con đường nhỏ”

Con đường nhỏ mở ra cánh cửa nên thánh cho mọi tâm hồn, bất chấp những yếu đuối và giới hạn của phận người. Đó là con đường được dệt nên bằng cậy trông và mến yêu. Cách vận dụng Tin Mừng đầy tươi mới này chính là di sản vô giá mà Bông Hoa Nhỏ để lại. Ngài đã sống Con đường nhỏ bằng trọn vẹn nhịp đập tâm hồn, rồi dâng tặng linh đạo ấy cho Giáo hội mà Ngài mực thước mến yêu.

Dù mỗi người đảm nhận những vai trò và trách nhiệm riêng giữa đời, ai ai cũng có thể yêu thương ngay chính nơi mình đang sống. Ta có thể phó thác bản thân cho lòng thương xót và tình yêu Chúa, hệt như đứa trẻ thơ tin cậy dựa dẫm vào cha mẹ trong mọi nhu cầu. Đó chính là cốt lõi của Con đường nhỏ.

Trong tương quan với gia đình, bạn bè, hàng xóm, người chủ, đồng nghiệp, thầy cô, và đặc biệt là những người khó tương chao, ta đều có thể thực hành những việc nhỏ bé. Ngay cả trong những cuộc gặp gỡ thoáng qua với người xa lạ, ta vẫn có thể đong đầy tình yêu dành cho Chúa Giêsu qua từng cử chỉ nhỏ nhặt. Con đường nhỏ hoàn toàn nằm trong tầm tay, không hề vượt quá sức người. Đó là hành trình mà bất kỳ ai trong chúng ta cũng có thể bước đi để trở nên thánh thiện.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là Con đường nhỏ của Thánh Têrêsa là một con đường dễ dàng. Có những lúc, yêu thương đòi hỏi một quyết định kiên cường của ý chí. Yêu trong từng khoảnh khắc không đồng nghĩa với việc ta sẽ nhận lại kết quả hay sự đáp lại như ý. Điều đó đơn thuần là nỗ lực hết mình để dâng hiến những gì tốt đẹp nhất trong giây phút hiện tại, rồi dâng phó tất cả lên Thiên Chúa với tâm hồn thơ ấu đầy tin yêu. Ta gửi trao trọn vẹn, biết rằng Ngài thấu suốt mọi tâm tư cùng ý định tốt lành của ta. Ta phó thác mọi nỗ lực nhỏ bé cho Chúa, tin tưởng rằng Ngài sẽ đón nhận chúng như một Người Cha Trời dịu hiền.

Con đường nhỏ đã nảy mầm và trổ hoa trong trái tim Thánh Têrêsa từ chính cách Ngài nhận biết Thiên Chúa là Cha Yêu Thương; cách Ngài tự nhìn nhận mình là con thơ của Ngài; và cách Ngài thấu hiểu sứ mạng thi hành ý Chúa. Ngài đã sống trong một thời đại nhiều biến động về tâm linh, và “thần học đơn sơ” của Ngài là một làn gió mới giúp thấu cảm và sống trọn vẹn tình yêu Thiên Chúa. Sứ điệp ấy vẫn vẹn nguyên giá trị trong thời đại hôm nay, hệt như khi Ngài sống vào cuối thế kỷ XIX.

Vậy chúng ta có thể sống Con đường nhỏ trong chính cuộc sống mình bằng cách nào?

“Thầy bảo thật anh em: nếu anh em không trở lại mà nên như trẻ nhỏ, thì sẽ chẳng được vào Nước Trời.” (Mt 18,3)

Sống Con Đường Nhỏ của Niềm Tin và Tình Yêu

1. Nhận biết và yêu mến Thiên Chúa bằng cách phó thác trọn vẹn như một em thơ

“Mỗi ngày tôi đều sẵn sàng phát hiện ra những bất toàn mới nơi mình… đơn giản là tôi chấp nhận nhìn thấy mình luôn bất toàn, và chính trong điều đó, tôi tìm thấy niềm vui… Sự dại khờ của tôi là đây: tin tưởng trọn vẹn rằng tình yêu Chúa sẽ đón nhận mình. Tôi chỉ là một đứa trẻ yếu đuối, không sức cự, nhưng chính sự yếu đuối ấy lại ban cho tôi sự táo bạo để tự hiến mình làm lễ vật cho tình yêu Chúa, ôi Chúa Giêsu!” - Thánh Têrêsa

Phó thác bản thân cho Thiên Chúa đôi khi thật gian nan. Những gánh nặng quá khứ, những vấp ngã, tội lỗi, cùng cảm giác bản thân chưa bao giờ yêu Chúa “cho đủ” là những tảng đá đè nặng tâm hồn. Hãy trút bỏ những âu lo ấy. Dù điều đó không hề dễ dàng, nhưng Thiên Chúa có thể chữa lành mọi vết thương qua các Bí tích Hòa giải, Bí tích Thánh Thể và qua đời sống cầu nguyện. Ngài cũng có thể hành động qua tha nhân khi chúng ta tìm kiếm sự tha thứ hoặc sự linh hướng để làm hòa với quá khứ.

Nhận biết thuộc tính cao cả nhất của Thiên Chúa là Lòng Thương Xót và tin tưởng Ngài đến mức phó thác trọn vẹn chính là cốt lõi của Con đường nhỏ. Hãy đón nhận tình yêu thương xót của Ngài và coi đó làm điểm tựa cho cuộc sống! Thiên Chúa muốn được nhận biết qua Lòng Thương Xót, và Ngài biểu lộ điều đó qua tình yêu dịu dàng dành cho các con cái Ngài. Đúng thế, Ngài là Đấng Công Bằng Vô Cùng, nhưng sự công bằng đích thực lại khởi nguồn từ chính tình yêu thương xót. Lòng thương xót mang lại sự dịu dàng và cảm thông cho công lý của Thiên Chúa; bởi lẽ, chẳng thể có sự công bằng chân chính nếu thiếu vắng tình yêu.

Ngôn ngữ của Thiên Chúa là Lòng Thương Xót. Ngài đã phán bằng ngôn ngữ ấy từ máng cỏ, trên Thánh giá, và trong suốt hành trình dương thế. Sống trong tình yêu thương xót của Thiên Chúa, không tổn hại nào có thể chạm đến chúng ta, bởi ta tin rằng bất cứ điều gì Ngài cho phép xảy ra cũng đều vì ích lợi cho ta và xuất phát từ trái tim thương xót của Ngài.

2. Sống cho Thiên Chúa và cho tha nhân

“Tôi thà chọn sự đơn điệu của những hy sinh âm thầm còn hơn mọi trạng thái ngất ngây. Nhặt một cây kim nhỏ vì tình yêu cũng có thể cứu rỗi một tâm hồn.” - Thánh Têrêsa

Hãy biến mỗi công việc thành phương thế biểu lộ tình yêu dành cho Thiên Chúa và tha nhân. Hãy đón nhận từng bổn phận trong ngày, dù đơn sơ đến mấy, và dâng lên Chúa như một món quà tình yêu dành cho Ngài hoặc cho các tâm hồn, nhất là những ai đang cần đến lời cầu nguyện.

Bạn phải dành cả ngày để tất bật với công việc nhà và những chuyện không tên? Bạn sẽ gặp gỡ biết bao tâm hồn trên chính hành trình ấy. Bạn phải ngồi làm việc bên bàn giấy suốt ngày dài? Hãy dâng trọn vẹn nỗ lực ấy lên Thiên Chúa bằng tất cả tình yêu. Bạn đang ngồi trên ghế nhà trường? Đó là cơ hội tuyệt vời để lan tỏa tình yêu Chúa đến mọi người xung quanh. Dù ở bất cứ nơi đâu, chúng ta đều có thể sống yêu thương qua muôn vàn cử chỉ nhỏ bé.

Hãy luôn nỗ lực thực hành bác ái và dâng trao cho Chúa Giêsu tất cả những gì Ngài muốn nơi bạn. Mọi điều ta sở hữu đều phát xuất từ sự rộng lượng và tình yêu của Ngài. Thánh Têrêsa nhắc nhở rằng ta không việc gì phải bận lòng khi chỉ có thể trao đi những việc làm nhỏ bé trong ngày. Thiên Chúa chẳng đòi hỏi những thành tựu vĩ đại, Ngài chỉ tìm kiếm sự phó thác, lòng mến yêu và niềm tri ân của chúng ta. Điều cốt yếu nhất chính là tình yêu và sự rộng lượng mà ta gói trọn trong từng hy sinh dành cho Thiên Chúa cùng tha nhân.

3. Chọn Tình Yêu

“Chúa Hảo Tâm phán với tôi: Hãy luôn trao đi mà không cần bận lòng về kết quả.”- Thánh Têrêsa

Khi sống Con đường nhỏ, chúng ta dùng chính những ơn lành nhận được từ Thiên Chúa để truyền trao cho tha nhân tình yêu mà Ngài đã đong đầy trong ta. Thiên Chúa ban tặng những ân huệ ấy từ Trái Tim Phụ Tử của Ngài nhằm thực thi ý Chúa giữa thế gian. Dù muốn thừa nhận hay không, thực tế có những người dễ mến hơn những người khác rất nhiều! Chính vì thế, khi tình yêu đòi hỏi sự hy sinh anh dũng, món quà tình yêu ấy lại càng trở nên vô giá trước mặt Thiên Chúa. Khi bạn quyết định chọn yêu thương trong những hoàn cảnh thử thách nhất, lựa chọn đó làm vui lòng Ngài biết bao. Bạn kín múc được nhiều ân sủng và nhân đức hơn qua việc rèn luyện sức mạnh ý chí. Điều này lại càng đúng khi những nỗ lực đầy đớn đau của bạn không mang lại kết quả như mong đợi. Thiên Chúa thấu suốt trái tim bạn, và Ngài trân trọng từng nỗ lực âm thầm của bạn để sống yêu thương trong những hoàn cảnh trớ trêu nhất.

Khi vấp ngã trong việc sống yêu thương như phải lẽ, ta vẫn có thể cậy trông vào tình yêu thương xót của Thiên Chúa. Nhượng như đứa trẻ chập chững tập đi liên tục té ngã rồi lại đứng dậy bắt đầu lại, chúng ta cũng hãy làm như thế. Thánh Têrêsa dạy rằng ta tuyệt đối không được nản lòng trước những lầm lỗi của bản thân. Ngài biết mình sẽ chẳng bao giờ hoàn hảo trên đời này, nên Ngài luôn đến với Thiên Chúa như đứa trẻ đến với cha mẹ: bằng sự tin tưởng vẹn toàn. Ngài tin tưởng trọn vẹn vào tình yêu thương xót mà Thiên Chúa dành cho mình. Tình yêu ấy chính là nền tảng cốt lõi của Con đường nhỏ. Và để sống trọn vẹn tình yêu này, chúng ta được mời gọi chia sẻ tình yêu ấy cho người khác.

4. Giữ hướng nhìn về Cõi Vĩnh Hằng

“Thế gian là con tàu, không phải là nhà của bạn.” - Thánh Têrêsa

Chúng ta không được tạo dựng để bén rễ quá sâu nơi chốn này, bởi đây không phải là quê hương vĩnh cửu. Thánh Têrêsa xem Nước Trời mới là quê hương đích thực, còn cuộc đời dương thế chỉ là con đường dẫn bước tới đó. Ở tuổi 24, Ngài đã rời bỏ thế gian để bước vào cõi vĩnh hằng. Ngài chính là lời nhắc nhở sống động rằng cuộc đời này thật phù du; và mục đích duy nhất, cao cả nhất của chúng ta là yêu mến Thiên Chúa và được kết hợp trọn vẹn với Ngài.

Chẳng điều gì trên đời này có thể làm thỏa mãn trọn vẹn khát vọng tâm hồn ta. Thiên Chúa không tạo dựng con người để chỉ biết hài lòng với những niềm vui chóng qua nơi trần thế. Dù bao xao nhãng vẫn bủa giăng muôn lối, chúng ta hãy giữ đôi mắt hướng về Nước Trời và gỡ bỏ những dính bén của thế sự.

Cầu nguyện là phương thế tối quan trọng giúp ta thoát khỏi những quyến nhung trần thế để kết hợp tâm hồn mình với Thánh Tâm Thiên Chúa. Nhờ cầu nguyện, chúng ta ngày càng tăng trưởng trong đức tin, đức cậy và đức mến. Thiên Chúa chữa lành những vết thương, củng cố ý chí và khơi dậy trong ta khao khát mãnh liệt hơn để phụng sự và yêu mến Ngài. Trong thầm lặng của lời cầu nguyện, ta đón nhận và thấu hiểu điều Thiên Chúa đòi hỏi, đồng thời lãnh nhận trọn vẹn ân sủng cùng sức mạnh để ôm trọn điều đó vào đời sống. Bằng cách ấy, chúng ta giương rộng cánh buồm đón làn gió Thánh Linh, vững vàng cầm lái con tàu đời mình cập bến bờ vĩnh cửu.

Lời Kết

Qua Con đường nhỏ, Thánh Têrêsa mời gọi chúng ta trao gửi trọn vẹn niềm hy vọng vào Trái Tim Thiên Chúa là Cha dịu hiền, đồng thời luôn giữ vững niềm tin tưởng phó thác của một con thơ trước tình yêu thương xót của Ngài. Mẹ Giáo hội đã rộng ban cho ta Thánh lễ, các Bí tích, Lời Chúa trong Thánh Kinh, gương sáng các Thánh cùng bao trợ lực quý giá, mà Con đường nhỏ là một nét chấm phá tuyệt vời, để ta vững vàng tiến bước. Hơn thế nữa, Thiên Chúa còn đặt để những con người cụ thể trên hành trình ta đi để cùng đồng hành trong tình mến. Có những người đến để hướng dẫn, nâng đỡ khi ta kiệt sức; lại có những người bước vào đời ta để ta được đồng hành, dìu dắt họ trên đường tiến về Quê Trời. Chính tình yêu thương xót của Thiên Chúa cùng khao khát chiếm trọn trái tim ta của Ngài là những ngọn hải đăng soi lối suốt chặng đường. Con đường chúng ta đang đi, suy cho cùng, chính là con đường của tình yêu và sự cậy trông.

Têrêsa đã sống và làm triển nở Con đường nhỏ trong sự lặng lẽ, ẩn dật nơi Dòng kín Carmel. Giờ đây, giữa hơn 1,2 tỷ tín hữu Công giáo trên khắp địa cầu, Ngài không còn ẩn mình trong bóng tối. Ngài đã trở thành một trong những vị thánh được kính trọng và yêu mến bậc nhất của Giáo hội, và Con đường nhỏ của Ngài đã hóa thành một trong những linh đạo phổ biến, gần gũi nhất trong đời sống đức tin. Khi kiên trì thực hành con đường ấy giữa những bộn bề thường nhật, chính chúng ta cũng có thể trở nên những vị thánh. Trở nên “vĩ đại” không phải lúc nào cũng là lựa chọn tuyệt vời nhất! Con đường này tuy mang tên “Nhỏ”, nhưng hoa trái và sức lan tỏa của nó lại vô cùng phi thường. Những “việc làm nhỏ bé” ấy chính là từng cánh hoa ngát hương dệt nên vẻ đẹp trọn vẹn cho một cuộc đời bình dị.

Đức Hữu chuyển ngữ từ https://www.catholiccompany.com/blogs/magazine/living-little-st-therese-of-lisieux-6501