BÀI 7

BÀI GIẢNG TRÊN NÚI (Mt 5,1-48)

Câu 1: Chương 5 của Tin Mừng Mát-thêu có thể phân chia như thế nào?

Thưa: Mt 5,1-48 có thể được chia làm ba phần chính sau:

• Bài giảng về các mối phúc (5,1-12)
• Căn tính nơi người tông đồ của Đức Giêsu (5,13-16)
• Đức Giêsu và lề luật (5,17-48)

Câu 2: Đức Giêsu rao giảng về các mối phúc như thế nào? (Mt 5,1-12)

Thưa: ¹ Thấy đám đông, Đức Giê-su lên núi. Người ngồi xuống, các môn đệ đến gần bên. ² Người mở miệng dạy họ rằng: ³ "Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó, vì Nước Trời là của họ. ⁴ Phúc thay ai hiền lành, vì họ sẽ được Đất Hứa làm gia nghiệp. ⁵ Phúc thay ai sầu khổ, vì họ sẽ được Thiên Chúa ủi an. ⁶ Phúc thay ai khát khao nên người công chính, vì họ sẽ được Thiên Chúa cho thoả lòng. ⁷ Phúc thay ai xót thương người, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương. ⁸ Phúc thay ai có tâm hồn trong sạch, vì họ sẽ được nhìn thấy Thiên Chúa. ⁹ Phúc thay ai xây dựng hoà bình, vì họ sẽ được gọi là con Thiên Chúa. ¹⁰ Phúc thay ai bị bách hại vì sống công chính, vì Nước Trời là của họ. ¹¹ Phúc thay anh em khi vì Thầy mà bị người ta sỉ vả, bách hại và vu khống đủ điều xấu xa. ¹² Anh em hãy vui mừng hớn hở, vì phần thưởng dành cho anh em ở trên trời thật lớn lao.

Câu 3: Đâu là nội dung chính mà Thánh Mát-thêu muốn trình bày khi kể lại bài giảng của Đức Giêsu về các mối phúc?

Thưa: Nội dung chính của các Mối Phúc (Mt 5,3–12) không phải là liệt kê những nhân đức rời rạc, mà là mạc khải căn tính và hoàn cảnh của những người thuộc về Nước Trời. Người đời nhìn họ như một nghịch lý nhưng họ lại là những người thuộc về nước trời, họ thuộc về nước trời không phải chỉ vì việc họ làm mà họ là người được chúc phúc (câu 3.5.6 và 10) mà là ân ban của Thiên Chúa. Khi nhìn nhận được chúc phúc như vậy họ sẽ hành động tạo dựng một thế giới công chính, hòa bình theo logic Nước Trời (câu 7-9) cho dù có phải bị bắt bớ hành hạ (câu 11-12).

Câu 4: Sau bài giảng về các Mối Phúc, Đức Giêsu đã giảng dạy tiếp điều gì cho các tông đồ? (Mt 5,13-16)

Thưa: Đức Giêsu nói với các môn đệ: ¹³ "Chính anh em là muối cho đời. Nhưng muối mà nhạt đi, thì lấy gì muối nó cho mặn lại? Nó đã thành vô dụng, thì chỉ còn việc quăng ra ngoài cho người ta chà đạp thôi. ¹⁴ "Chính anh em là ánh sáng cho trần gian. Một thành xây trên núi không tài nào che giấu được.¹⁵ Cũng chẳng có ai thắp đèn rồi lại để dưới cái thùng, nhưng đặt trên đế, và đèn soi chiếu cho mọi người trong nhà.¹⁶ Cũng vậy, ánh sáng của anh em phải chiếu giãi trước mặt thiên hạ, để họ thấy những công việc tốt đẹp anh em làm, mà tôn vinh Cha của anh em, Đấng ngự trên trời.

Câu 5: Trở thành “muối cho đời” và “ánh sáng cho trần gian” nghĩa là gì?

Thưa: Đức Giêsu nhấn mạnh các tông đồ phải trở thành “muối cho đời” và “ánh sáng cho trần gian” vì đây không phải là đòi hỏi mới mà là hệ quả của việc sống các Mối Phúc ở trên. Trở thành “muối cho đời” để gìn giữ và bảo vệ đức tin đã lãnh nhận không chỉ cho mình mà còn cho cộng đoàn. Từ đó họ sẽ phản chiếu ánh sáng của Thiên Chúa cho muôn dân.

Câu 6: Đâu là thái độ của Đức Giêsu đối với Luật Mô-sê? (Mt 5,17-19)

Thưa: Đức Giêsu nói: ¹⁷ "Anh em đừng tưởng Thầy đến để bãi bỏ Luật Mô-sê hoặc lời các ngôn sứ. Thầy đến không phải là để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn.¹⁸ Vì, Thầy bảo thật anh em, trước khi trời đất qua đi, thì một chấm một phết trong Lề Luật cũng sẽ không qua đi, cho đến khi mọi sự được hoàn thành.¹⁹ Vậy ai bãi bỏ dù chỉ là một trong những điều răn nhỏ nhất ấy, và dạy người ta làm như thế, thì sẽ bị gọi là kẻ nhỏ nhất trong Nước Trời. Còn ai tuân hành và dạy làm như thế, thì sẽ được gọi là lớn trong Nước Trời.

Câu 7: Câu nói của Đức Giêsu: "Vậy, Thầy bảo cho anh em biết, nếu anh em không ăn ở công chính hơn các kinh sư và người Pha-ri-sêu, thì sẽ chẳng được vào Nước Trời” có ý nghĩa gì? (Mt 5,20)

Thưa: Đức Giêsu nhấn mạnh rằng việc được vào nước trời không phụ thuộc vào việc tuân giữ lề luật như các kinh sư và người Pha-ri-sêu đã làm mà là nhờ sự công chính từ bên trong lòng, đó là việc hoán cải nội tâm bên trong để trở về với Thiên Chúa mà Đức Giêsu đã rao giảng ở Mt 4,17.

Câu 8: Đức Giêsu đã so sánh như thế nào về lời giảng dạy của Ngài với luật xưa? (Mt 5,21-24)

Thưa: Đức Giêsu nói: ²¹ "Anh em đã nghe Luật dạy người xưa rằng: Chớ giết người; ai giết người, thì đáng bị đưa ra toà.²² Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: Ai giận anh em mình, thì đáng bị đưa ra toà. Ai mắng anh em mình là đồ ngốc, thì đáng bị đưa ra trước Thượng Hội Đồng. Còn ai chửi anh em mình là quân phản đạo, thì đáng bị lửa hoả ngục thiêu đốt.²³ Vậy, nếu khi anh sắp dâng lễ vật trước bàn thờ, mà sực nhớ có người anh em đang có chuyện bất bình với anh,²⁴ thì hãy để của lễ lại đó trước bàn thờ, đi làm hoà với người anh em ấy đã, rồi trở lại dâng lễ vật của mình.

²⁵ Anh hãy mau mau dàn xếp với đối phương, khi còn đang trên đường đi với người ấy tới cửa công, kẻo người ấy nộp anh cho quan toà, quan toà lại giao anh cho thuộc hạ, và anh sẽ bị tống ngục.²⁶ Thầy bảo thật cho anh biết: anh sẽ không ra khỏi đó, trước khi trả hết đồng xu cuối cùng.

Câu 10: Đức Giêsu đã lên án tội ngoại tình và tội làm cớ cho người khác phạm tội như thế nào? (Mt 5,27-30)

Thưa: ²⁷ "Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Chớ ngoại tình.²⁸ Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: ai nhìn người phụ nữ mà thèm muốn, thì trong lòng đã ngoại tình với người ấy rồi.²⁹ Nếu mắt phải của anh làm cớ cho anh sa ngã, thì hãy móc mà ném đi; vì thà mất một phần thân thể, còn hơn là toàn thân bị ném vào hoả ngục.³⁰ Nếu tay phải của anh làm cớ cho anh sa ngã, thì hãy chặt mà ném đi; vì thà mất một phần thân thể, còn hơn là toàn thân phải sa hoả ngục.

Câu 11: Đâu là thái độ của Đức Giêsu đối với vấn đề ly dị? (Mt 5,31-32)

Thưa: ³¹ "Luật còn dạy rằng: Ai rẫy vợ, thì phải cho vợ chứng thư ly dị.³² Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: ngoại trừ trường hợp hôn nhân bất hợp pháp, ai rẫy vợ là đẩy vợ đến chỗ ngoại tình; và ai cưới người đàn bà bị rẫy, thì cũng phạm tội ngoại tình.

Câu 12: Qua việc lên án tội ngoại tình và vấn đề ly dị, Đức Giêsu dạy điều gì?

Thưa: Qua việc lên án ngoại tình và vấn đề ly dị, thánh Mátthêu nhấn mạnh rằng sự công chính trong Nước Trời đòi hỏi một sự trung tín triệt để phát xuất từ nội tâm và tôn trọng ý định sáng tạo của Thiên Chúa trong các tương quan nhân bản nền tảng. bởi vì ngoại tình không còn được hiểu đơn thuần như một hành vi bên ngoài bị cấm đoán, nhưng như sự lệch lạc ngay từ cấp độ ước muốn và cái nhìn (Mt 5,28-29). Tương tự, việc ly dị không được xem như một quyền pháp lý hợp lệ theo Lề Luật, mà như một sự đổ vỡ đi ngược lại ý định ban đầu của Thiên Chúa đối với hôn nhân (Mt 5,31-32)

Câu 13: Đức Giêsu đã giải thích như thế nào về “lời thề” (Mt 5,33-37)

Thưa: ³³ "Anh em còn nghe Luật dạy người xưa rằng: Chớ bội thề, nhưng hãy trọn lời thề với Đức Chúa. ³⁴ Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: đừng thề chi cả. Đừng chỉ trời mà thề, vì trời là ngai Thiên Chúa. ³⁵ Đừng chỉ đất mà thề, vì đất là bệ dưới chân Người. Đừng chỉ Giê-ru-sa-lem mà thề, vì đó là thành của Đức Vua cao cả. ³⁶ Đừng chỉ lên đầu mà thề, vì anh không thể làm cho một sợi tóc hoá trắng hay đen được. ³⁷ Nhưng hễ "có" thì phải nói "có", "không" thì phải nói "không". Thêm thắt điều gì là do ác quỷ.

Câu 14: Đức Giêsu dạy về sự công bằng như thế nào? (Mt 5,38-42)

Thưa: Đức Giêsu dạy: ³⁸ "Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Mắt đền mắt, răng đền răng. ³⁹ Còn Thầy, Thầy bảo anh em: đừng chống cự người ác, trái lại, nếu bị ai vả má bên phải, thì hãy giơ cả má bên trái ra nữa. ⁴⁰ Nếu ai muốn kiện anh để lấy áo trong của anh, thì hãy để cho nó lấy cả áo ngoài. ⁴¹ Nếu có người bắt anh đi một dặm, thì hãy đi với người ấy hai dặm. ⁴² Ai xin, thì hãy cho; ai muốn vay mượn, thì đừng ngoảnh mặt đi.

Câu 15: Đâu là thái độ đối với kẻ thù mà Đức Giêsu truyền dạy cho các môn đệ?

Thưa: ⁴³ "Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Hãy yêu đồng loại và hãy ghét kẻ thù. ⁴⁴ Còn Thầy, Thầy bảo anh em: hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em. ⁴⁵ Như vậy, anh em mới được trở nên con cái của Cha anh em, Đấng ngự trên trời, vì Người cho mặt trời của Người mọc lên soi sáng kẻ xấu cũng như người tốt, và cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính. ⁴⁶ Vì nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì anh em nào có công chi? Ngay cả những người thu thuế cũng chẳng làm như thế sao? ⁴⁷ Nếu anh em chỉ chào hỏi anh em mình thôi, thì anh em có làm gì lạ thường đâu? Ngay cả người ngoại cũng chẳng làm như thế sao? ⁴⁸ Vậy anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.

Câu 16: Những lời giảng dạy về tội ngoại tình và lề luật của Đức Giêsu trong Mt 5,27-48 dạy chúng ta điều gì?

Thưa: Qua lời giảng dạy của Đức Giêsu về tội ngoại tình và vấn đề ly dị cũng như những thái độ mà người môn đệ của Đức Giêsu cần phải có khi đối diện với kẻ thù, những người chống đối, thánh Mát-thêu muốn nhấn mạnh, thứ nhất, để vào được nước trời con người không thể dựa vào việc tuân giữ lề luật cũ mà phải là sống luật yêu thương của Thiên Chúa ban. Thứ hai, con người cần phải sống sự công chính mới (Mt 5,21-48) đó là sự công chính phát xuất từ nội tâm chứ không phải chỉ dừng ở việc tuân giữ lề luật. Thứ ba, điều cốt lõi là tất cả đều được mời gọi trở nên hoàn thiện như Chúa Cha là Đấng hoàn thiện.

BAN GIÁO LÝ ĐỨC TIN GPTB